فصل اول در صفت راه آخرت و ذكر سالكانش و اسباب اعراض مردم از آن و آفات اعراض
بدان كه راه آخرت ظاهر است و راهبران معتمد و نشانهاى راه مكشوف و سلوكش آسان ، و ليكن مردم از آن معرضند ،
وَ كَأَيِّنْ مِنْ آيَةٍ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ يَمُرُّونَ عَلَيْها وَ هُمْ عَنْها مُعْرِضُونَ
1 . اما سبب آسانى سلوك آنست كه اين راه همانست كه مردم از آنجا آمدهاند . پس آنچه ديدنيست يك بار ديده است و آنچه شنيد نيست يك بار شنيده است و ليكن فراموش كرده است ،
وَ لَقَدْ عَهِدْنا إِلى آدَمَ مِنْ قَبْلُ فَنَسِيَ وَ لَمْ نَجِدْ لَهُ عَزْماً
2 ؛ و درين دقيقه ميگويد :
ارْجِعُوا وَراءَكُمْ فَالْتَمِسُوا نُوراً
3 . و در فراموشى از آن جهت بمانده است كه چشمى كه به آن چشم ديده است و گوشى كه به آن گوش شنيده است باز نمىكند تا حالش به آن رسيده است ،
وَ إِنْ تَدْعُوهُمْ إِلَى الْهُدى لا يَسْمَعُوا وَ تَراهُمْ يَنْظُرُونَ إِلَيْكَ وَ هُمْ لا يُبْصِرُونَ
4 . چه اگر بشنيدى شنيدهء اول ياد كردى
كَلَّا إِنَّها تَذْكِرَةٌ فَمَنْ شاءَ ذَكَرَهُ
5 . و اگر بديدى ديدهء اول بشناختى ، « من نظر اعتبر و من اعتبر عرف و اول الدين معرفته » 6 . و اما سبب اعراض سه چيز است