دنياست و مادهء آن تعلق نفس بامور دنيا از آن حيث كه دنياست مىباشد ، و صورت آن صورت هيئات مولمه و اعدام و نقائص است فتدبر .
ص 33
الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ عَنِ الصِّراطِ لَناكِبُونَ
( مؤمنون 74 )
مفاد آيهء كريمه از جملهء اسميه و اسم فاعل اين است كه بالفعل يعنى هم اكنون از صراط منحرفاند ، تأمل كن كه صراط چيست . و در كريمهء
وَ إِنَّكَ لَتَهْدِي إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ صِراطِ اللَّهِ الَّذِي لَهُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ
( شورى 53 ) درست دقت كن . وانگه در سورهء مباركهء يس فرمود :
وَ أَنِ اعْبُدُونِي هذا صِراطٌ مُسْتَقِيمٌ
. و در سورهء حمد مىخوانى كه
اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ صِراطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ
، و منعم عليهم را در سورهء مباركهء مريم بيان فرمود :
كهيعص ذِكْرُ رَحْمَتِ رَبِّكَ عَبْدَهُ زَكَرِيَّا
- الى قوله تعالى :
أُولئِكَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ
الآية ، و در سورهء نساء فرمود :
وَ مَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَ الرَّسُولَ فَأُولئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ
، فتدبر .
در دفتر دل هم ثبت شده است كه :
به بسم اللّه الرحمن الرحيم است * كه عقل اندر صراط مستقيم است
نزاعى در ميان نفس و عقل است * كه مىدانى و چه حاجب به نقل است
تو را أعدى عدو نفس پليد است * جهنم هست و در هل من مزيد است
صراط عقل بسم اللّه باشد * كه انسان را همين يك راه باشد
دگر راهى كه پيش آيد به ناگاه * نباشد غير راه نفس گمراه
نمىبينى كه لفظ نور مفرد * به قرآن آمده است اى مرد بخرد
و ليكن لفظ ظلمت هر كجا هست * به جمع آمد كه كثرت را روا هست
كه تا دانى ره حق جز يكى نيست * همان نور است و اندر آن شكى نيست
بلى اين حكم چون آب زلال است * كه بعد از حق فقط راه ضلال است