در پنج مرتبهء اول و طرف ديگر در باقى ، مساوى است همچنين فعلا پس از مواجه شدن با چنين پيشگوئى باز مىبينيم ايندو احتمال با همديگر مساوى هستند بدون آنكه اين پيشگوئى بواسطهء تماثل ساختگى كه ايجاد مىكند باعث پائين آمدن مقدار احتمال اوّل از مقدار احتمال دوّم بشود و سبب فرق ميان تماثل حقيقى و تماثل ساختگى آنست كه فرض تكرار تصادف به صورتى كه بطور ساختگى با هم متماثل باشند بدان معنا نيست كه فرض شود كه سبب در هربار همان جزء مشترك از خصوصيّات و اوضاع مىباشد بلكه گاهى مىشود كه سبب در دائرهء تبانياتى كه ميان حالات پياپى وجود دارند ثابت باشد زيرا تماثل ساختگى مستلزم فرض وحدت سبب نخواهد بود .
و ثانيا آنكه : قاعدهء عدم تماثل چنان كه ديديم مقدار احتمال تكرار تصادف را به صورتى متماثل اگر تماثل حقيقى باشد ضعيف ميسازد و هرچه اين تماثل ميان تصادفاتى كه در اين احتمال فرض شده است وسيعتر و دقيقتر باشد فعّاليّت قاعدهء عدم تماثل در ضعيف كردن مقدار اين احتمال بزرگتر و قويتر خواهد بود .
مثلا اگر ما بشنويم كه فلان شخص در خلال ده ماه ده بار مسافرت كرده و در همهء سفرها اتومبيلى كه حامل او بود تصادف كرده است البتّه اينمطلب به نظر ما غريب خواهد آمد ولى چنانچه بشنويم كه همان شخص در يك ماه ده بار مسافرت نموده و در هر ده بار اتومبيلش تصادف كرده اين تصادف به نظر ما غريبتر خواهد بود يا آنكه اگر بشنويم كه فلانى ده تن از دوستان خود را بمهمانى دعوت نموده و تصادفا همهء ده نفر مبتلا بسردرد شده و نتوانستهاند در مهمانى شركت كنند البته اين پيشآمد به نظر ما خيلى غريبتر از آن است كه بشنويم آن شخص در خلال ده ماه ده بار مهمانى ترتيب داده و آن ده نفر دوست خود را دعوت نموده و در مهمانى اوّل فلان دوست نيامده و در دعوت دوم فلان دوست ديگر . . و همينطور ، و سبب نيامدن هريك از آنان سردرد بوده است ما در هردو حالت با تصادفات متماثلى مواجه هستيم ولى چون در حالت اوّل همهء آنها در يك زمان واقع شده لذا تماثل شديدتر و قوىتر است و معناى اين آن است كه هرچند تماثل حقيقى ميان تصادفات متماثل
الأسس المنطقية في الإستقراء ( مبانى منطقى استقراء ) ( فارسى ) — صفحة 169
مساهمون: السيد محمد باقر الصدر
ص١٦٩