مرحله به آن نيازمند است و بدينوسيله ما تفسير كاملى از براى مرحلهء دوّم از دليل استقرائى كه تصديق بقضيّهء استقرائى در اينمرحله تا سرحدّ جزم و يقين بالا ميرود بيان كردهايم .
( اصل مورد نياز و شرايط آن )
1 - صورت تركيبى اصل
اصلى را كه دليل استقرائى در مرحلهء دوّم خود ، آن را فرض مىكند ارتباطى با حقيقت واقعى و خارجى ندارد و از حقيقتى از حقايق عالم خارج سخن نميگويد بلكه فقط با شناخت بشرى ارتباط دارد و ميتوان آن اصل را به صورت زير خلاصه كرد :
هرگاه تعداد فراوانى از مقدارهاى احتمالى در يك محور مجتمع شوند و آن محور در نتيجهء گرد آمدن آن مقدارها داراى مقدار احتمالى بزرگى شود اين مقدار احتمالى بزرگ - در ضمن شرايط معيّنى - تبديل بيقين ميگردد پس گوئى ساختمان شناخت بشرى اينچنين است كه نميتواند آنمقدار از احتمال را كه خيلى ناچيز باشد نگهدارى كند و هرجا كه مقدار احتمالى كوچك باشد در مقابل آن مقدار احتمالى بزرگ اينمقدار كوچك بسود آن مقدار بزرگ از بين ميرود بدان معنا كه آن مقدار بيقين مبدّل مىشود و از بين رفتن آنمقدار احتمالى كوچك نه در نتيجهء دخالت عواملى است كه بتوان بر آنها چيره شد و از چنگالشان رهائى يافت بلكه مفروض اصل اين است كه نابودى مقدار كوچك و تحوّل مقدار بزرگ بيقين چيزى است كه لازمهء حركت طبيعى شناخت بشرى است و در نتيجهء انباشته شدن مقدارهاى احتمالى در يك محور است بنحويكه دورى از آن ، و رهائى از چنگال آن امكان ندارد همانطور كه رهائى از هيچيك از درجههاى بديهى تصديقى كه به صورت مستقيم و بلاواسطه بدست ميآيد امكانپذير نيست مگر در حالاتى كه شخص انحراف فكرى داشته باشد .