پيشگفتار
بسم اللّه الرحمان الرحيم در دوران استبداد و سلطنت مطلقه پيش از استقرار مشروطيت به علت فقدان سازمانها و نهادهاى سياسى رسمى مانند قوه قانونگذارى ، حكام و رجال سياسى نقش تعيينكنندهاى در سرنوشت كشور داشتهاند و در ميان عوامل موثر در تحولات تاريخ معاصر ايران ، تلقى اين حكام از حكومت اهميت بسزايى داشته است .
مىتوان گفت كه رسيدن افراد به مناصب حكومتى و بطور كلى منشاء قدرت سياسى در دوره قاجار عمدتا از طريق خويشاوندى و رابطه با شاه و درباريان بود . اگرچه در موارد معدودى كياست و كاردانى برخى افراد همچون بعضى از وزرا ، منشيان و مستوفيان نيز عامل رسيدن به منصب به حساب مىآمد . از زمان فتحعلى شاه تا استقرار مشروطيت ، حكام اكثر ايالات و ولايات كشور از ميان فرزندان و خويشاوندان درجه اول شاه انتخاب مىشدند .
يكى از رجال متنفذ اين دوره ، فيروز ميرزا فرمانفرما فرزند عباس ميرزا نايب السلطنه است كه در زمان محمد شاه و ناصر الدين شاه قاجار به مناصب حكومتى رسيد . فرزندان و اعقاب فيروز ميرزا نيز در حكومت قاجار و پهلوى مقامات مهمى را دارا بودند .
مجموعه حاضر كه مشتمل بر تعدادى از نامههاى فيروز ميرزا فرمانفرما به مقامات درجه اول كشورى است ، بسيارى از ابهامات مربوط به قواى نظامى ، اوضاع سياسى و ادارى كشور و نحوه دريافت ماليات در فاصله سالهاى 1296 - 1285 هجرى قمرى را روشن و مشخص مىسازد و راهگشاى شناخت شخصيت حقيقى فيروز ميرزا فرمانفرما خواهد بود .
سازمان اسناد ملى ايران اميدوار است در اين رهگذر ، نكات تازهاى از تاريخ معاصر را مطرح سازد و پژوهشگران و صاحبنظران را در نگارش تاريخى مستند و دقيق يارى نمايد .
اين مجموعه به همت پژوهشگر گرامى آقاى فتح ا . . . كشاورز تدوين و تنظيم شده است كه بدين وسيله از تلاشهاى ايشان سپاسگزارى مىشود .
سيد حسن شهرستانى
رئيس سازمان اسناد ملى ايران