بعنوان يك احتمال رياضى تلقّى مىشود باينمعنى كه بطور استنباط رياضى و منطقى از بديهيّاتى كه براى نظريّهء احتمال فرض شده است استنباط گرديده چنانچه پس از اين خواهيم ديد انشاء اللّه تعالى .
و حقيقت آنست كه ما ميتوانيم ح / ل را بطور دلخواه خودمان بيكى از دو معنا تفسير كنيم يعنى ميتوانيم خود احتمال را به همان درجهء مخصوص از درجات متفاوت تصديق چنانچه الان گفتيم با اين كسر نشان دهيم به اين نحو كه ( ل ) را برقم علم و ( ح ) را بشمارهء اعضاء مجموع اطراف ، تفسير كنيم اگر چنين تفسير شد كسر نمودار احتمال بدرجهء مخصوص خواهد بود زيرا آن كسر ، عبارت خواهد بود از خارج قسمت رقم علم بر شمارهء اطراف و آن تعبيرى از جزئى از علم خواهد بود و احتمال بيك معنا از معانى جزئى از علم است و كسر باينمعنى نسبت وجود صورت را در مخرج نشان نميدهد زيرا صورت عبارت از رقم يقين است و مخرج عبارت است از عدد اعضاء مجموع اطراف و معنا ندارد كه يقين به نسبت معيّنى در اعضاء مجموع اطراف وجود داشته باشد زيرا يقين وابسته به اين مجموعه نيست تا در آن مجموعه با نسبت نصف يا ربع مثلا موجود باشد .
[ چنان كه ميتوانيم با كسر ح / ل نسبت وجود صورت در مخرج را نشان دهيم به اين تعبير كه تصوّر كنيم مجموع اطراف ، مركزهائى دارند كه هريك عضو از اعضاء مجموع ، يك مركز از آن مركزها را اشغال كردهاند و ( ح ) عبارت باشد از مجموع اطراف علم اجمالى و ( ل ) عبارت باشد از شمارهء مراكز چيزى كه سخن از تشخيص درجهء احتمالش هست در مجموع اطراف پس ح / ل نسبت صورت در مخرج را نشان خواهد داد و درعينحال همين نسبت درجهء احتمال را نيز تعيين خواهد كرد ، در مثالى كه گفتيم اگر علم اجمالى داشته باشيم كه از سه نفر دوست فقط يكى بديدار ما خواهد آمد اگر بخواهيم درجهء احتمال اينرا كه ( أ ) از دوستان بديدار ما خواهد آمد معيّن كنيم ملاحظه ميكنيم كه شمارهء مركزهائى كه ( أ ) در مجموع
الأسس المنطقية في الإستقراء ( مبانى منطقى استقراء ) ( فارسى ) — صفحة 193
مساهمون: السيد محمد باقر الصدر
ص١٩٣