آنست فيضى كه دعوى ميكنند كه از زيارت قبور انبيا و ايمه و صلحا حاصل ميگردد و زيارت كردن فاطمهء زهرا سلام اللّه عليها قبر حمزه را رضى اللّه عنه هم مؤيد آنست كه غير ذكر موت زيارت را فايدهء هست . فى الجمله اگر چه ما در كلام و اطوار و افعال صدر اول از صحابهء كرام فوايدى كه متأخران در زيارت قبور اكابر و ايمه و صلحا ياد ميكنند نيافتهايم فامّا با اجماع متأخران از اوليا و صلحا و حكماء اسلام موافقت ميكنيم و آن را انكار نمىنماييم و اين گاهيست كه آداب زيارت بر وجهى ادا نمايند كه موافق قوانين سنّت باشد و متعدى به بدعت نگردد . مثل آنكه خود را بر قبر مالند و آن را به بوسند و گرد آن طواف كنند و آستانه را بوسيده ، ركوع و سجود نمايند كه اينها همه بدعتست و شك نيست كه اگر فيضى و مددى از ارواح آنجماعت كه ايشانرا زيارت مىكنند متصوّر باشد كه نسبت با زايران محقق گردد بر تقدير آن خواهد بود كه بدين بدعتها اقدام نمايند زيرا كه يك بدعت اجر بسى از فضايل اعمال را باطل ميگرداند و سنّت در زيارت قبر آنست كه پشت به قبله بايستند و هر طايفهء از علما يكى اختيار كردهاند و بيشتر بر اولند و بگويند « السلام عليكم يا اهل الديار من المؤمنين و المسلمين و انا انشا اللّه بكم لاحقون ، نسال اللّه لنا و لكم العافية » همچنين شده در صحيح مسلم از روايت بريده كه حضرت پيغامبر صلى اللّه عليه و سلّم همچنين تعليم ميفرمود و اصحاب را كه هر گاه كه بمقابر بيرون روند اين كلمات گويند و در صحيح ترمذى از روايت عبد اللّه بن عباس ثابت شده كه او گفت حضرت پيغامبر صلى اللّه عليه و سلّم بر قبورى بگذشت در مدينه و رو بجانب ايشان كرد و گفت « السلام عليكم يا اهل القبور يغفر اللّه لنا و لكم انتم سلفنا و نحن بالاثر » و اما قراءة قرآن بر قبور در صدر اول نبوده و آن بدعت است و قرار علما بر آنست كه اگر ثواب آن را به بخشند بميّت به دو ميرسد و دعا و استغفار و صدقه از براى ميّت به دو ميرسد چنانچه در حديث صحيح ثابت شده و آن موقوف آن نيست كه بر سر قبر كنند و هر جا كه كنند ميرسد بديشان و اللّه اعلم . اما آنكه از براى زيارت
مهمان نامه بخارا ( تاريخ پادشاهى محمد شيبانى ) ( فارسى ) — صفحة 334
مساهمون: فضل الله بن روزبهان خنجى اصفهانى
ص٣٣٤