ذكر عبور حضرت خليفة الرحمانى بعزم مرو از جيحون و مرور از گدار بردهلق
چون رايات همايون بر كنار آب جيحون استقرار يافت يساولان خيل پادشاهى مأمور شدند بجمع كشتيها و زورقها جهة عبور سپاهى و از اطراف و جوانب بحر جيحون طرف عليا و سفلى را تفتيش و تفحّص بليغ نموده ، هر كشتى كه يافتند آن را در گدار گاه حاضر گردانيدند . چه كشتيها ! جبال شوامخ بر روى بحر رايح و سايح ، گويى مضمون
« وَ تَرَى الْجِبالَ تَحْسَبُها جامِدَةً وَ هِيَ تَمُرُّ مَرَّ السَّحابِ »
« 1 » در جريان آن زوارق كوه مانند بر روى آب ظاهر و پيداست يا امواج بلند پايه است كه بر فوق لجهء آن بحر موّاج باهر و هويداست .
وصف كشتى بر روى بحر
هر يك گويى كوه قافست بر فوق محيط روان گشته ، يا عنقاست كه با بال بادبان بر فراز قاف امواج پرواز گرفته . بطّ صورتان كه موج بحر بىپايانرا به سينه شق نمايند ، مرغ آبيان كه بالها محاذى باد روان ساخته قطع درياى ازرق نمايند ، ساكن نمايان سيّار ، شناويان تيز رفتار ، [ 140 پ ] ماهى شكلان كه ذو النون را در بطن خويش جاى دهند ، عابد سيرتان كه سجّاده بر آب افكنده بر سطح بحر بىپايان پاى نهند . اعلام سر فراز بر روى درياى اخضر فام نمودار
« وَ لَهُ الْجَوارِ الْمُنْشَآتُ فِي - الْبَحْرِ كَالْأَعْلامِ »
« 2 »
ابيات
كشتى بحر را هويدا بين * كوه را بر فراز دريا بين
قاف بين در محيط افتاده * يا كه عنقاست بال بگشاده
هامش
( 1 ) - سورة النمل آيهء : 88 .
( 2 ) - سورة الرحمن آيهء : 24 .