اين امور متشبث بايد شد و منشى اين اوراق در ضمن همين حكايت طوى از بدايع تراكيب و صنايع و لطايف فقرات متضمن رقايق تشبيهات غريبه و كنايات بديعه چيزها [ 133 ر ] ابداع كرده كه هنرمندان اين صنعت اگر مقابله نمايند ميان اين كتاب مكتوب به بديهه و ارتجال با آن كتاب مصنوعهء معموله در چند سال دانند كه چه تفاوتهاست و مع ذلك اصلا عنان سخن از دست نداده و قدم در وادى خلاف شرع و ترك ادب ننهاده و اين همه از كمال حضرت خليفة الرحمانى و اوصاف سيرت و اطوار ايشانست ، چه سخن درين كتاب مناسب مسند خلافتست ، لا جرم بر شيوهء مقامات خلفا و اوليا مكتوب شده و چون حضرت خليفة الرحمانى خانى را هرگز مجلسى كه سزاوار شريعت و لايق ارباب طريقت و حقيقت نباشد موجود نيست و جماعتى كه عزّ مجالست و شرف مصاحبت آن حضرت دريافتهاند پيش ايشان معلوم و محقق است كه تمامى اوقات آن حضرت در انتظار وقت نماز ميگذرد « 1 » و همگى فرمودهء « و انتظار الصلاة بعد الصلاة فذلكم الرباط فذلكم الرباط فذلكم الرباط » « 2 » حسب - الحال آن حضرت است و احوال ايشان بملاحظهء اين مرابطه منوط و مربوط است نه همچو ديگر پادشاهان خصوصا تيمور طراغاى تحمل زحمات ملك دارى را جهة انتهاز فرصت عيش و خوش روزگارى نمايند و احتمال شدايد مملكت گيرى را سبب ادارت جام عيش و شراب خوشگوار سازند و چون اندك فرصتى در روزگار خود تصوّر كنند آن را مصروف نزهت گل و عشرت مل گردانند ، بلكه حضرت خليفة الرحمانى را چون اندك فراغتى در روزگار دست داد وقت را مصروف عبادت و تلاوت قرآن و مباحثات علميّه ميفرمايند ، لا جرم كسى كه متكفل بيان احوال آن حضرت باشد شيوهء سخن ورى را مناسب اطوار آن حضرت خواهد ساخت و به غير بيان سيرت و مقامات آن خليفهء جليل الكرامات نخواهد پرداخت .
هامش
( 1 ) - در اصل : ميگردد .
( 2 ) - مسلم بن حجاج : طهارة 41 - ترمذى : طهارة 39 - نسائى : طهارة 106 - مؤطا : سفر 55 - احمد بن حنبل :II، 277 ، 303 ( المعجم المفهرس )