براى تماشا تنها در باغ مىآمدند . مىتوان گفت كه در سلطنت قاجاريه چنين مجلس و ضيافتى از براى احدى فراهم نشده ، يكى به جهت خوبى عمارتش و مخارجش ديگرى به جهت آنكه وزرا و شاهزادگان در جادهء خدمتكاران مىبودند . ليكن در بيست و هفت هشت سال قبل ، معير الممالك وزير گمرك در عهد سلطنت ناصر الدين شاه كه دختر شاه را براى پسرش مىگرفت عروسى نامى « 1 » نمود و هشتاد و سه هزار تومان مخارج نمود يا آنكه آنوقت ارزانى بود مثلا روغن چهار من تبريز قيمتش هفت قران بود . ساير مأكولات از اين قبيل بود . تمام مخارج عروسى او از فروش كاه ملك معير الممالك شد با آنكه كاه آنوقت در طهران صد منى دو ريال قيمت داشت . خلاصه گفتند كه به اندازهء مخارج عروسى اتابيك ، وزرا و حكام در اين جشن از نقد و جنس پيشكش دادند .
در ماه اكتبر جنگ سختى ما بين انگليس و ترانسوال روى داده ترانسوالىها شكست خوردهاند . جمعى كشته و جمعى اسير شدند ، مالشان به غارت رفته . در اين اوقات ، سيد سلطان محمد پادشاه هنزوان در جزاير قمور « 2 » ، در نزديكى زنگبار ، سلطنت دارد به پاريس رفته است .
در ماه شعبان ، در خراسان مردم بر ضد حكومت نيّر الدوله شورش دارند و تلگراف تظلّم به شاه زدهاند . مردم بلوچ در اطراف كرمان بناى شورش را در شعبان گذاشتهاند .
بندر كويت در ساحل جنوبغربى فارس در كنار خليج كاظمه از بنادر عثمانى واقع است مسكن اعراب است . رئيس آنها شيخ مبارك بن صباح ، چون از طرف جنوب با نجد همسايه است ، با اهالى نجد بر سر مرتع و مشرب اين اوقات نزاع شده . ابن الرشيد حاكم نجد متوسل به دولت عثمانى است . شيخ مبارك همپناه به دولت انگليس برده جهاز جنگى انگليسى به حمايت آنها در ساحل بندر كويت آمده مىگويد من براى محافظت رعاياى خود آمدهام .
در 29 شعبان ، شاه براى ناهار به باغ اتابيك رفته و اغلبى از رجال دولت در آن روز
هامش
( 1 ) . نامى يعنى پرنام و بلندآوازه و مشهور به تعبير عوامانه : اسمى .
( 2 ) .Comoresجزاير كوچكى در سواحل شرقى افريقا بين موزامبيك و ماداگاسكار . در باب نفوذ ايران و زبان فارسى در اين مناطق رجوع كنيد . به ايران و جهان از عبد الحسين نوائى جلد اول صفحات 541 تا 548 .