در غرهء شعبان المعظم ، موچول ميرزا عضد الدوله پسر فتحعلى شاه قاجار و آخرين پسر فتحعلى شاه است در سن هشتاد و اند به مرض حبس البول ، در طهران وفات كرد . او رياست شاهزادههاى عهد خود را داشت . مرد عياشى بود و در وجاهت نادرهء روزگار .
به جهت كثرت عيش ، مرض ابنه او را دچار شد . شاه و گدا به اين صفت او را مىشناختند ليكن مرد بىآزارى بود و خوشمشرب . اشعار فارسى خيلى حفظ داشت . يك كتاب كوچكى در شرح فاميل پدرش نوشته « 1 » ، سابق بعضى حكومتهاى كوچك را نموده از قبيل همدان و قزوين . سه پسر رشيد از او بهجاى مانده : يكى حاجى سيف الدوله حكمران قزوين كه پسر ارشد اوست دوم عبد المجيد ميرزا ملقب به عين الدوله حكمران طهران و رئيس خالصه و رئيس اصطبل و كالسكهخانه قريب بيست منصب الآن در ادارهء اوست . مرد متهور رشيد با استخوانى است . سوم وجيه اللّه ميرزا ملقب به امير خان سردار سپهسالار مىباشد . وى نيز مرد محيل با استخوانى است . قدش از تمام اهالى نظام بلندتر است . اما اين سه پسر تمام بىخير و بىپهلو « 2 » و موذى مىباشند .
در ماه رمضان و شعبان ، يك نفر از بازيگرهاى فرانسه به طهران آمد . هفتهاى يك شب در تئاتر دولتى طهران بازى درمىآورد و نيرنگ مىكند . در دوشنبه 28 رجب ، بعد از دو ساعت و 21 دقيقه از آفتاب گذشته ، چهار دانگ و يك عشر از قرص آفتاب در عقدهء رأس منكسف مىشود مدت كسوف دو ساعت و يك ربع است . مدت تأثيرش در عالم دو سال و سه ماه است .
در 8 سپتامبر ، ما بين انگليس و بوئر جنگى سخت روى داده انگليسها شكست كامل خوردند و توپهاى انگليس به دست بوئر افتاد . شورشيان كه بر ضد انگليس هستند و با ترانسوالها همدست شدهاند تا حال پانزده هزار نفراند . عدد زخمى و كشتهء انگليسها در جنگ ترانسوال تا حال هفتاد و پنج هزار و پانصد و شصت و دو نفر بوده كه پنجاه و سه هزار و كسرى از آنها شفا يافتهاند .
هامش
( 1 ) . اين كتاب كه به تاريخ عضدى شهرت يافته اول بار در هند و بار دوم در تهران عينا و بار سوم به توسط نگارنده با توضيحات و جدولها باز در تهران چاپ شده .
( 2 ) . ظاهرا به معناى غيرقابل اعتماد .