در اين اوقات ، جوانى در سن بيست و هفت سالگى كه در نزديكى قاهرهء مصر متولد شده به پاريس آمده طول قامتش قريب دو ذرع و هفت گره است .
آلفونس سيزدهم پادشاه اسپانيا ، امسال ماه صفر در تخت مىنشيند . ارفع الدوله سفير كبير ايران در رم ، يك قطعه نشان اقدس از طرف شاه ايران براى آلفونس مىبرد .
شهرت دارد كه سلطان ايران اين پول دوم را كه از روس قرض كرده ، شهر قزوين را به گرو پيش آنها گذاشته .
رودخانهاى كه نزديك چمن قهقهه كه در راه خراسان است و تا مشهد چهل و دو فرسخ است ، يكى از حكام خراسان به روسها فروخته است . يك شعبه از بانك استقراضى روس در طهران اين اوقات در شهر مشهد ، در بيستم محرم دائر شد .
در اين سفر شاه به فرنگ كه از راه قزوين مىرفت ، علماى قزوين از شاه پيشواز نكردند و ديدنش نيامدند . گفتند علماى طهران به آنها نوشته بودند . شاه كه در گيلان رسيد ، اتابيك به آقا شيخ زين العابدين واعظ گفت كه به آسيد على اكبر مجتهد كه در طهران است ، تلگراف بكن كه از شاه احوالپرسى بكن . تلگراف زد . آقا سيد على اكبر جواب نداد و اعتنا نكرد . اما علماى رشت به زور سردار معظم حاكم گيلان ، از شاه پذيرايى نمودند . اتابيك در رشت گفت كه علماى قزوين به اندازهاى كه به يك حاكم احترام مىنمايند به شاه احترام نكردند . اتابيك در فرنگ به شاه گفت كه به انگليس نبايد رفت . زيرا كه دولت انگليس مجبورا بعضى امتيازات در طهران از شما خواهند گرفت .
شاه قبول نكرد و گفت چون وعده دادهام مىروم .
يكى از شاگردهاى مدرسهء پطرزبورغ كه در عداد نهيلستهاست وزير علوم روس را كشته .
در ماه صفر بعضى از وزراء از قبيل عين الدوله و وزير افخم و اقبال الدوله و بعضى امراى جزء بر ضد اتابيك مشغول كنكاش هستند و هر روزه در يكجا جمع مىشوند و معايب اتابيك را تذكره مىنمايند . سبب اين كار بيشتر اقبال الدولهء غفارى كاشى است كه مردى عاقل و دانا و بىترس است و سابقهء عداوت هم با اتابيك دارد .
در روز بيست و هشتم صفر كه يوم قتل است و جمعى زياد از طهران و دهات به
مرآت الوقايع مظفرى ( فارسى ) — صفحة 615
مساهمون: عبد الحسين خان ملك المؤرخين ( لسان السلطنه )
ص٦١٥