در عشر دوم ذى حجه [ وام ] كه شاه از روس قرض كرده مىگويند هفت كرور بود :
به اين ترتيب كه گمرك گيلان را كه سالى يك كرور عايدى دارد هفت سال پيش آنها گرو گذاشت كه سالى يك كرور را بردارند .
شاه در عشر سوم ذى حجه كه به فرنگ مىرفت وزراى ششگانه معين كرد كه طهران هفتهاى چند روز مجلس داشته باشند و به كارها رسيدگى نمايند : عين الدوله ، سپهسالار ، مشير الدوله وزير خارجه ، ميرزا عبد اللّه خان پسر اتابيك ، وزير افخم كه مدير مجلس است ، وزير عدليه « 1 » . معين الملك « 2 » پسر امين الدوله صدراعظم سابق . چون به دولت چنين معلوم شد كه محرك علما بر ضدّ دولت است ، خود معين الملك ناچار از شاه مرخصى گرفت كه به لشتنشا كه از دهات امين الدوله است و امين الدوله در آنجاست برود .
در چهارم ذى قعده ، نيم ساعت از ظهر گذشته ، محل سفلاى شهر شماخى شيروان « 3 » به سبب زلزله منهدم شد . دو هزار نفر زن و بچهء مسلمانان فرورفتهاند . قريب صد ده خراب شده . اهلش بىمنزل ماندهاند . از اول حدوث زلزله تا صبح ، چهل و سه دفعه زمين حركت كرده . ابتداى زلزله سوم ذى قعده و انتهايش چهارم ذى قعده بود . هم در آن روز در تفليس و آستارا و گنجه و بادكوبه نيز زلزله شد .
در حوالى قريهء مارازى ، كوه آتشفشان در رودخانهء گوگ چاى باز شده .
در ششم ذى قعده ، در صابونچى در اراضى آدموف و ميرزايف از بادكوبه ، حريق سختى روى داده . چاه نفط ، دو انبار بزرگ ، دو حوض آهنى كه مملو از نفط بوده سوخته .
در عشر دوم محرم ، چند بارش و تگرگ سخت در طهران و اطرافش آمد كه سيلها در اطراف روان شد و براى حاصل فايدهها دارد . مىگويند چندين سال است كه به اين خوبى باران نيامده .
هامش
( 1 ) . غلامحسين خان صاحب اختيار .
( 2 ) . ميرزا محسن خان پسر امين الدوله و شوهر خانم فخر الدوله دختر مظفر الدين شاه و مادر دكتر على امينى .
( 3 ) . درست شروان است نه شيروان . خاقانى كه زادهء همين ناحيه است مىگويد :عيب شروان مكن كه خاقانى * هست از آن شهر كابتداش شر است