اتابيك ، در عشر اول جمادى الاولى ، درد پا دارد و چند روزه دربخانه نمىآيد . بعضى مىگويند تمارض كرده .
اين اوقات ، دولت قدرى بىپول شده و مواجببگيرها پريشان ماندهاند .
در عشر اول جمادى الاولى ، اتابيك در دربار نياوران در حضور وزرا گفت من مىخواستم دوباره هشت كرور تومان از روس قرض كنم كه از براى پريشانى دولت چاره شود . حال كه مردم مىگويند من بيست و چهار كرور تومان [ را ] كه قبل قرض كردهام خوردهام ، با آنكه صورت اين قرض معلوم است كه در چه راه خرج شده ، ديگر پول قرض نمىكنم تا مردم از گرسنگى بميرند و برضد من در ديوار اعلانات مىچسبانند .
در ماه جمادى الاولى ، حكومت بندر بوشهر و ساير بندرات اطرافش را از دريابيگى گرفتند و به سالار [ ] برادرزادهء نظام السلطنه دادند و اين كار به ميل اتابيك شد . گفتند عين الدوله در عشر اول جمادى الاولى ، از حكومت طهران استعفا كرد ، اما اتابيك قبول نكرد .
در ماه ژوئن خبر رسيد كه دولت بوئر رو به انحطاط است و عنقريب جزو انگليس مىشود . اما مملكت كاپ بناى شورش دارند . مقدار نفوس فرانسه [ كم ] شده . جمعيت آن دولت رو به نقصان است . لشكر دول خيال دارند چين را بهجاى گذاشته به ممالك خود بروند . 26 ، ژوئن شخصى مجنون به پادشاه آلمان حمله كرده او را گرفته به دار المجانين بردهاند .
شيخ محمد سعيد بغدادى كه از مذهب يهود به اسلام آمد ، امسال در كرمانشاهان مدرسهء ملى ايجاد كرد و اسمش را مدرسهء مليه نهاده .
در عشر دوم جمادى الاولى ، شاه و اتابيك گرفتارى دارند و آن اين است كه اعلاناتى كه در مذمت و معايب اتابيك نوشته بودند معلوم شد كه موقر السلطنه « 1 » داماد شاه كه خواهرزادهء فرمانفرما را دارد به استمداد جمعى اين كار را كرده .
در پانزدهم جمادى الاولى موقر السلطنه گرفتار شد و او را استنطاقات كردند .
هامش
( 1 ) . موقر السلطنه حبيب اللّه خان پسر ميرزا عبد اللّه خان ناظم السلطنه كشيكچىباشى پسر محمد رحيم خان علاء الدوله و داماد مظفر الدين شاه .