مردمان متمدن مىگويند اتابيك اعظم دشمن تمدن و علم و ترقى است و راست مىگويند و به ادبا و علما و صناعين دشمنى دارد . بيشتر [ مايل ] به مردم احمق بىپدر رذل است . « 1 »
در عشر اول ذى قعده ، شاه درد پاى سخت دارد . مىگويند اين مرضش از كثرت . . .
است .
عون الملك از كارگزارى استرآباد در عشر اول ذى قعده معزول شد و كارگزارى آنجا را به على اشرف خان احتشام الوزارة دادند .
در عشر اخير شوال ، نظام السلطنه از پيشكارى آذربايجان استعفا كرد . ليكن شاه استعفاى او را قبول نكرد .
عبد اللّه خان ملقب به ناظم السلطنه قجر پسر مرحوم علاء الدوله امير نظام تمام اموال خود را وقف كرد كه براى حضرت سيد الشهدا عليه السّلام تعزيهدارى شود و وقفنامهء محكمى در اين باب نوشت و دست اولاد خود را از وقفنامه كوتاه كرد .
در عشر اول ذى قعده ، حكومت خمسه را به شاهزاده عز الدوله دادند . وى مردى پستفطرت و طماع و شقى است و در لئامت بىبديل است . قامتش نصف مردهاى متداولى است . عموى شاه عهد است .
شاهزاده ظفر السلطنه در ذىقعده از حكومت همدان استعفا كرد به خيال اينكه به طهران آمده حكومت بزرگتر بگيرد . شاه استعفاى او را قبول نكرد .
شاه در عشر دوم ذى قعده درد پا و درد دست سخت دارد . مىگويند در هواى ابر اين مرض سختتر مىشود . در عشر اول ذىقعده شاه در حالت ناخوشى ، در حضور جمعى ، به درگاه حضرت احديت ناليد و عرض كرد كه تو مردم ايران را به من سپردهاى و من مىخواهم آنها در راحت باشند و اگر غير از اين بشود ، تو مىدانى كه به گردن من نيست و گريهء بسيارى نيز كرد . اما هزار حيف كه اين مطالب را مىگويد ، اما حكام و نوكرهاى بىرحم رشوهخوار را به گردن مردم سوار كرده هرچه مىخواهند مىنمايند .
هامش
( 1 ) . همهء مستبدان و ديكتاتوران جهان چنين بودند . زيرا افراد اصيل و پدر و مادردار زير بار اطاعت كوركورانه نمىروند و به اصطلاح خود را نمىفروشند .