چون عمل پول سياه در طهران دشوار شده بود ، يعنى ما بين مردم خيلى كموجود « 1 » بود و دادوستد صعب گشته بود ، دولت ايران مبلغ صد و پنجاه هزار تومان پول نيكل در بلژيك داد سكه كردند از صد دينارى و يك شاهى كه ده صد دينار يك قران و بيست يك شاهى يك قران بود و در عشر دوم رمضان المبارك در طهران رواج شد و ادارات دولتى بهجاى پول گرفتند و مردم نيز قبول نمودند . هرچند اين مبلغ اندك است و باز هم اصلش از فرنگ آوردهاند . ليكن براى دادوستد بد نيست . زيرا كه سفيد و سبك است .
سبب عزل آصف الدوله را اينطور گفتند : شاه قرار داده بود كه تا آخر رمضان او حاكم باشد . در وسط رمضان ، شاه على خان خواجه را نزد صدراعظم فرستاد كه چرا آصف الدوله ورثهء مقتول شهاب الملك را كه در ايل هداوند واقع شده بود ، ساكت نمىنمايد . صدراعظم به حمايت آصف الدوله فحش زياد به على خان داد ، همچنين به شاه و سايرين بد گفت . على خان اين خبر را به وزير دربار كه بدخواه آصف الدوله بود داد . وزير دربار گفت فردا او را معزول مىنمايد . فورا پيش شاه رفت و على خان را برد .
تفصيل را حضورا به شاه گفت . شاه متغير شد و به اغواى حكيم الملك دستخط به صدراعظم كرد كه اگر آصف الدوله را فردا معزول ننمايى او را طناب مىاندازم . اين شد كه صدر او را برداشت و به عين الدوله داد . اگرچه عين الدوله با وزير دربار خوب نيست ، اما چون مهربانى شاه را نسبت به او مىداند كمال فروتنى را از او مىنمايد .
عين الدوله ، پس از نصب بر حكومت طهران ، گفته است كه اقدام در كارها بعد از رمضان مىشود و يك قانونى مىخواهد بنويسد كه مردم و خبّاز و قصّاب از روى او رفتار نمايند و گفته است كه من حكومت را به اين شرط قبول مىكنم كه حكومت قزوين و مازندران و قم جزو ادارهء من باشد .
در عشر سوم رمضان المبارك ، رياست سپور « 2 » طهران به ميرزا عباس خان سرتيپ مهندس داده شد و ملقب به محتسب الممالك گرديد . پلكنيك « 3 » رئيس قزاق ايران كه در
هامش
( 1 ) . كموجود به معناى كمياب .
( 2 ) . ظاهرا صورت تحريف شدهاى از ساپورSapeurفرانسه در فارسى به معناى رفتگر بهكار رفته است .
( 3 ) . يعنى كلنل كاساكوفسكى رئيس روسى قزاقخانه .