مردم طهران در رجب باهم مىگويند كه ايران جزو متصرفات روس شد . در اين سفر شاه به فرنگ عمل ختم شد .
اين اوقات اسباب ورزش و زور ورزى از فرنگ براى فروش به طهران آوردهاند .
شهرت دارد شاه در فرنگ به حكيم الملك وزير دربار امتياز داده ، كه در راه گيلان كالسكههاى بخارى راه بيندازد و كرايه بدهد .
چندى قبل در راه زنجان چاپار را بريدند « 1 » و يك نفر چاپارى را كشتند . پول كه با چاپار بود ، تقريبا سى هزار تومان بود . تمام را زد و برد . بعد از تجسسات ، دزد معلوم شد كه كرم خان مير پنجه - معروف « 2 » به كرم دزد - برده و اين كرم خان همواره در سرحدات ماكو ما بين عثمانى و ايرانى دزدى مىكرده و جمعى كثير از عثمانى كشته است . ناچار عثمانىها به ناصر الدين شاه مرحوم عارض شده ، او را شاه حكم كرد متوقف طهران باشد . چون كرم مرد شجاع دليرى بود ، صدراعظم او را از نوكرهاى مخصوص خود قرار داد و منصب ميرپنجى و مواجب به او داد . در حقيقت حافظ و حارس صدراعظم شد تا در سفر فرنگ امسال ، در ركاب صدراعظم به تبريز رفت . از آنجا يكتنه چاپار تبريز را تعاقب كرده در راه خمسه به چنگش آورد و يك نفر غلام راه را هم كشت . بارى پس از آنكه معلوم شد كه كرم برده ، از طهران به شاه نوشتند . شاه حكم كرد او را بگيرند . سپهسالار و آصف الدوله و وزير عدليه هيچكدام نتوانستند او را بگيرند ، به ملاحظهء صدراعظم .
آخر الامر به حكم وزير پست گرفتار شد . صدراعظم خيلى كوشش دارد كه از حبس درآيد .
چون آصف الدوله به شاه وانمود كرده كه امسال گندم در طهران كم و گران است ، شاه از فرنگ صد هزار تومان به حوالهء بانك داده كه آصف الدوله گرفته گندم خريده به خبّاز بدهد تا نان را ارزان فروشند . از قرار معلوم اين وجه در جزو صندوقخانهء آصف الدوله شد . « 3 »
هامش
( 1 ) . يعنى پست را به سرقت بردند .
( 2 ) . كرمبيك از مردم قراخ كسمه از ايالت گنجه پسر اسكندر ، پسر زال . وى در بيست سالگى براى گرفتن انتقام پدر كه به دست اسرافيل كربلائىاف كشته شده بود قيام كرده به ياغيگرى و راهزنى پرداخت و به قاچاق كرم شهرت يافت . شرح حال مفصلى از او در شرح حال رجال ايران اثر مهدى بامداد آمده . وى در 1319 در چهل و سه سالگى به سكته در تهران درگذشت .
( 3 ) . يعنى آصف الدوله آن پول را خورد و به اصطلاح به جيب زد .