خدمات خود و آصف الدوله به شاه عرض كند . از آنطرف ، شعاع السلطنه ، اجلال الدوله دايى خود را به سرحد فرستاده كه خيانتهاى آصف الدوله و سپهسالار را به شاه بنمايد . هفتهاى دو روز كه دربار طهران منعقد است و وزرا جمع مىشوند شعاع السلطنه به هيچوجه در آن مجلس حاضر نمىشود و مداخله نمىنمايد .
در عشر آخر جمادى الثانيه و عشر اول رجب ، وزير عدليه به دهات خود رفته و در ديوانخانهء عدالت حاضر نمىشود و عارضها معطل هستند .
گويند امير بهادر جنگ كشيكچىباشى شاه كه از ملتزمين ركاب شاه در اروپا بوده و بسيار مرد خنك و بىتربيت و خودخواه است به شاه در فرنگ گفته كه مدتى است من به ريشم حنا نبستهام . شاه از ايران براى او حنا خواسته . « 1 »
شاه به مهندس الممالك « 2 » گفته كه تو زودتر به طهران برو و راپرط كارهاى وزرا را بده .
البته مهندس الممالك چگونه به ملاحظهء صدراعظم مىتواند خيانت دستنشاندههاى او را به شاه بگويد .
شهرت دارد كه رئيسجمهورى ترانسوال به هلاند رفته است كه آنها واسطهء صلح با انگليس شوند . هلاندىها محض تملق انگليس ، او را گرفته محبوس داشتهاند .
گويند اين شانزده كرور قرض شاه از روس بىاصل است .
مهندس الممالك گفت از بدايعى كه در اين سفر در پاريس ديدم دستگاهى ساختهاند كه هر طفل كه سقط مىشود يا در سن شش هفت ماهگى مادرش مىميرد و طفل را از شكم او درمىآورند و طفل قابل شير خوردن نيست ، در آن دستگاه برده و حرارت رحم را در آنجا موجود كردهاند . همچنين به اسباب ، طفل [ را ] تغذيه مىنمايند تا به سن نه ماهگى رسيده او را به دايه مىسپارند كه شير بدهد .
رئيسجمهورى ترانسوال براى اصلاح و وساطت دول اروپا با انگليس به اروپا رفته جانشين در ترانسوال قرار داده با انگليسها مشغول جنگ هستند . گويند چند شهر از متصرفات انگليس را در ترانسوال فتح كردهاند .
هامش
( 1 ) . نگاه كنيد به خاطرات تاج السلطنه كه از اين حنابندان ياد كرده .
( 2 ) . ميرزا نظام الدين كاشى از تحصيلكردگان دار الفنون كه جزو 42 نفر زمان ناصر الدين شاه به اروپا رفت و بعدها وزير معادن شد .