رمضان ، مأمور سختى سر قوام الدوله گذاشت كه اين پول را از او يا از محل وصول نمايد .
در 27 رمضان ، ده هزار تومان اشرفى از خزانهء اندرون كه دست خازن اقدس است به اسم قرض درآورده كه براى حكومت استرآباد فرستاده شود .
شاه در رمضان ، درد دستش فى الجمله عود كرده ، مىگويند به جهت كثرت سرماست .
در 29 رمضان ، دولت ايران به توسط صدراعظم بيست و چهار كرور تومان پول ايران از دولت بلژيك ، هفتاد و پنج ساله قرض كرده است و اين خدمت را شاه از صدراعظم مىداند و خيلى ممنون او شده و از قرار معلوم ديگر صدراعظم به اين واسطه از صدارت معزول نخواهد شد . شاه حضورا ، در سىام رمضان به صدراعظم ، در اين باب تمجيد فراوان نمود و گفت - ان شاء اللّه تعالى - بعد از هفتاد و پنج سال ديگر ، خود شما اين وجه را به بلژيك خواهيد داد . يعنى تا آنوقت صدراعظم خواهى بود و نيز شاه گفت در عهد شاه شهيد و عهد من هرچه خواستند قرض نمايند ، ممكن نشد . بارى گويند ظاهرا اين پول از بلژيك است اما منتقل به روس خواهد شد . آنوقت بدون معطلى ايران از روس مىشود و اين كار مآل نخواهد داشت چنانكه به واسطهء قرض ، مصر در جزو متصرفات انگليس شد . از اينها گذشته ، پول را تمام نوكرهاى تبريزى به اسم مواجب و انعام خواهند برد و قرض براى دولت ايران خواهد ماند . در هرصورت ، شاه و صدراعظم خوشحال هستند و خيالشان به يك درجه آسوده شد . صدراعظم به اين واسطه خيالهاى خوب براى دولت دارد . از آن جمله مىگويد حكومتفروشى موقوف و پيشكش حكام موقوف است . حكومت بايد ديگر به احدى تعدى ننمايد و عدل صرف باشد و بايد حاكم ، خدا را در هروقت در ميان ببيند .
در غرهء شوال ، صدراعظم به صاحبان ادارات مىگفت كه صورت طلب خود و اجزاى خود را از دولت معين نمايند تا طلبشان داده شود .
تا 29 رمضان ، هرچه جنگ كه ما بين انگليس و ترانسوال شده است ، فتح از براى ترانسوالىها بوده است .
شاه برادرش نايب السلطنه را مىخواهد همراه به فرنگ ببرد .
مرآت الوقايع مظفرى ( فارسى ) — صفحة 479
مساهمون: عبد الحسين خان ملك المؤرخين ( لسان السلطنه )
ص٤٧٩