در كرمان در سن هشتاد و كسرى وفات كرد . وى از مردمان مجرب عاقل عالم قوى القلب ايران بود . در خط و انشاء و زبان فرانسه و علم شعر و ادبيه دستى كامل داشت . بعضى از منشآت از وى بهجاى است . امير نظام با اين صفات دهرى مذهب بود . در اوايل سن گفتند پدرش با زن امير نظام خيال رفاقت داشته امير نظام پدر را بكشت . از آن پس در عداد شاگردان معلم خانه پاريس كه از ايران مأمور بودند رفت . « 1 » پس از تكميل زبان در جزو اعضاى سفارت ايران در پاريس شد . پس از چندى وزير مختار ايران در پاريس شد و بعد از چندى اقامت احضار به دار الخلافه و وزير فوايد گرديد و در بعضى مناصب داخله مأمور بود . پس از آن به حكومات جزو آذربايجان و رياست قشون آذربايجان مأمور شد و خدمات بزرگ كرد . سپس پيشكار كل ممالك آذربايجان شد و سالها در نظم آنجا كوشيد و مردم را تربيت كرد و تشويق به خط و ربط نمود . پس از چندى به حكومت كردستان و كرمانشاهان نائل شد . پس از رفتنش از تبريز ، آذربايجان مغشوش شد و اشرار بناى تعدى را نهادند . مجبورا كرت ثانى پيشكارى آذربايجان به او حوالت دادند .
به محض ورود شهر منظم شد . تا در هذه السنه ، امير نظام به واسطهء كثرت سن در حواسش اختلال به هم رسيد . آنطور كه بايد از عهدهء نظم آذربايجان برنيامد . لهذا مردم به تحريك وليعهد شورش كرده امير نظام مجبورا استعفا كرد و به حكومت كرمان رفت . « 2 »
حكيم الملك خيال دارد كه حكومت كرمان را از براى حسام الملك همدانى بگيرد .
در ماه شعبان ، ميرزا ابو القاسم آشتيانى منشىباشى فخر الدوله كه در خط و ربط دستى كامل دارد ملقب به دبير الممالك گرديد . در دوازدهم رمضان المبارك شاهزاده حاجى بهاء الدوله رئيس محاكمات عسكرى منصب پيشخدمتى يافت . در ماه رمضان المبارك در بيوتات دولتى طهران چراغ برق روشن و داير است .
هامش
( 1 ) . در آن هنگام كه چهل و دو نفر از فارغ التحصيلان دار الفنون به اروپا رفتند ، امير نظام سفير ايران در فرانسه بود نه جزو آنان و محصلين ايرانى زير نظر مستقيم وى بودند .
( 2 ) . امير نظام نتوانست با محمد على ميرزاى گستاخ و بدكار كنار آيد و به ناچار خود را كنار كشيد و اندكى بعد مأمور كرمان شد ، همانجا كه پسرش به خاك رفته بود . او خود نيز در كرمان درگذشت و در مقبرهء شاه نعمت اللّه ولى در ماهان به خاك سپرده شد . ( 1317 )