گرفتند و تا حال شصت و دو سال از عمر سلطنتش مىگذرد .
اين اوقات پارچه قالى و قاليچه ايران كه در خارجه از امتعهء محترم ايران بود و باعث هزار اميد ، در اروپا از قيمت و قدر [ ش ] كاسته شده زيرا كه طرح آن به طرح قديم است و رنگش جوهرى مىباشد .
شركت اسلاميهء اصفهان گويا از دولت ايران امتياز راهآهن اطراف اصفهان را خواسته است .
در عشر اول ربيع الثانى ، ميرزا مصطفى خان مؤتمن الدوله پسر مرحوم ميرزا سعيد خان وزير دول خارجه كه از مجانين است كارگزار آذربايجان شد .
پس از آنكه وزير جنگ سردار معظم سپهسالار شد و اختيار عزل و نصب تمام رؤساى نظام به عهدهء او شد ، محمد صادق خان قجر امير توپخانه كاغذى به سپهسالار نوشت كه با اين تفاصيل ، ديگر من از امارت توپخانه استعفا مىكنم . سپهسالار عريضهء او را براى صدراعظم فرستاد . صدراعظم گفت : گه خورده استعفايش قبول و برود در خانهء خود بنشيند . « 1 »
حاجى آصف الدوله را يازده منصب دادند . زيرا كه صدراعظم به او ميل دارد . به علاوه ، مدعى بزرگى است براى نوكرهاى تبريزى شاه و هم صدراعظم از اين عزل و نصب [ ها ] . در عشر ربيع الثانى ، مبالغى پيشكش براى شاه از آنها گرفته . در اين موقع كه شاه قرض دارد خيلى از براى او گشايش است . ساوه و زرند را نيز در عشر اول ربيع الثانى به حاجى آصف الدوله دادند .
از [ براى ] پسر مرحوم مشير الدوله وزير خارجه « 2 » كاظم خان مكرم السلطان ، شش هزار تومان مواجب ، دولت قرار داد .
در هشتم ربيع الثانى ، ميرزا نصر اللّه خان دبير الملك وزير رسائل يعنى منشىباشى
هامش
( 1 ) . در افضل التواريخ آمده كه محمد صادق خان از شدت تقوى ، هنگامى كه به منظور بنايى مقادير عظيمى آهك پاى كار ريخته بود و سگى بر آن شاشيده بود ، همهء آن چند خروار آهك را دور ريخته و مجددا آهك خريده بود . امّا همين مرد در مأموريت مرزى در خراسان مقادير هنگفتى از روسها گرفته و مقدارى از اراضى ايران را به روسها واگذار كرده بود . ص 422 .
( 2 ) . منظور شيخ محسن خان وزير خارجه است .