يونان بفرستد ، در همان روزها شمشير مرصع كه مظفر الدين شاه براى او فرستاده بود به حضور سلطان عثمانى رسيد . فورا به كمر بست و گفت شمشير مظفر الدين شاه شمشير ظفر است و تفأل به خير و فتح يونان زد و همانطور هم شد .
نظام الملك كه به حكومت شيراز رفت و روزى كه وارد شيراز شد مردم شيراز او را خوب پذيرايى نمودند .
در محلهء سرچشمه ، ميرزا سيد حسين خان حكيم نظام الحكما « 1 » مدرسه ملى باز كرده و نامش را « قدسيه » ناميد و صد شاگرد على النقد پذيرفته مىشود . در اين مدرسه علوم ابتدايى و مقدمات و رياضى بحث مىشود .
امروز كه روز بيست و ششم ذى حجة الحرام است ، ساعت پنج به غروب مانده در باغ بهارستان طهران مشير الدوله وزير امور خارجه به رياست مظفر الدين شاه جشنى ترتيب داد و بليتى چاپ كردند هريك يك تومان . هركس مىخواست به آن جشن حاضر شود . يك تومان مىداد و يك بليت مىگرفت . بارى در آن روز تقريبا هشتصد نفر از شاهزادگان و وزرا و امرا و غيره در آن باغ حاضر شدند و ترتيب ضيافت را مشير الدوله « 2 » و بعضى از رجال داده بودند و از انواع حلويات « 3 » و ميوهجات و چاى حاضر بود و هركس هرچه مىخواست برايش مىآوردند و در عوض ده تومان بيست تومان براى انجمن معارف مىداد . روى هم قريب پنج شش هزار تومان جمع شد . شاه صد تومان داد و صدراعظم پنجاه تومان ليكن شاه به آن مجلس ، به ملاحظهء اجتماع مردم حاضر نشد و صدراعظم نيز چون مسهل خورده بود حضور نداشت . در حقيقت ايجاد اين جشن از مشير الدوله بود و تا حال چنين كارى در ايران نشده به شرط آنكه پولش را رؤسا نخورند و براى ايجاد مدارس بهكار برند .
27 ذى حجه مشير الدوله وزير امور خارجه بهجهت معالجه مرض عازم فرنگستان
هامش
( 1 ) . جزو اعضاى انجمن معارف نام او به صورت ميرزا سيد حسين خان نظام الحكما آمده ( مدارس جديد دورهء قاجاريه ص 268 ) .
( 2 ) . ميرزا محسن خان ( - شيخ محسن خان ) مشير الدوله وزير خارجه .
( 3 ) . متن : حليويات .