كارهاى ايران مغشوش و پول كم و مواجبها نمىرسد اگرچه صدراعظم قدرى جلوگيرى دارد ، اما باز در كار خود درمانده و حريف تبريزىها نمىشود . اگر اين يك صفت شاه نبود كه پرمطيع نوكرهاى خود است از تمام سلاطين قاجاريه بهتر است . در حقيقت اين مدارس طهران و تعداد روزنامه و تسطيح شوارع طهران و رشت و نظم طهران هم از وجود اوست . زيرا كه ناصر الدين شاه پدرش در مدت پنجاه سال سلطنت نكرد .
مملكت سيام از ممالك هند و چين يا ماچين كه هيچوقت در عداد دول محسوب نبود ، پادشاهش در هزار و سيصد و پانزده ، سفرى به فرنگ نمود و از وضع آنها و ترقى آنها باخبر شد . پس از مراجعت الآن مشغول است كه رفع احتياج سيام را از خارجه بنمايد . در مدت هشت ماه ، هشتاد مدرسهء جديده در سيام احداث نموده كه بعضى مخصوص صنايع و فنون و باقى براى علوم و نيز سه روزنامهء يوميه ايجاد كرده خيال دارد آداب قديم سيام را به كلى از مملكت خود متروك نمايد . اگر به اين زودى سيام پيش برود مانند ژاپون در آسيا خواهد شد .
امين بقايا « 1 » مدير محاسبات دفتر ، پسر وزير بقايا كه تقريبا بيست سال دارد و خدمتى به دولت نكرده و به هيچوجه لايقيت ندارد ، در رمضان المبارك 1316 به يك قمهء مرصع مفتخر شد . « 2 »
ميرزا محمد حسين خان نايب اول وزارت رسايل پسر دبير الملك وزير رسايل در رمضان المبارك مخلع به يك ثوب جبهء ترمهء شمسه مرصع آمد .
در 28 شوال المكرم 1315 الى شعبان المعظم 1316 هجرى كه كمتر از ده ماه است سيصد و هفتاد و پنج فرند جهازات از روسيه وارد انزلى شده به بندر مشهد سر « 3 » و بندر - جز هم رفتهاند و كمتر جهاز خالى آمده يا خالى رفته است .
از مفاد معلوم مىشود كه امير عبد الحسن خان ميل با دوستى به دولت روس دارد و
هامش
( 1 ) . متن همهجا : بقيا - بقيه ( و . جمعش ) بقايا به معناى ديون پرداخت نشده است .
( 2 ) . غرض محمد حسن خان است پسر سلطانعلى خان وزير بقايا كه وقتى پدرش لقب وزير افخم گرفت او وزير بقايا شد . در آغاز امين بقايا لقب داشت .
( 3 ) . بابلسر امروزين ، بندر گز .