در تجارت انگليس سنهء 1898 دويست و هشتاد ميليون اضافه بوده ولى پانزده ميليون در تجارت خارجه كمى واقع شده .
در سال 1316 هجرى كه حكومت يزد را به وزير بقايا دادند و او از جانب خود ، برادرش عدل الدوله را به حكومت آنجا فرستاد . از شاه وزير بقايا درخواست كرد كه شاه آب اهرستان جويه كه خالصه بود و سالى هزار تومان ماليات داشت به مردم يزد ببخشد تا اهل شهر مجانا سيراب شوند . شاه هزار تومان ماليات را همه ساله به آنها بخشيد .
چهارم رجب المرجب انجمن معارف طهران مدرسهء مسمى به اكابر در خيابان علاء الدوله تشكيل دادند و شاگرد كمتر بيست و پنج سال پذيرفته نمىشود . و در آن مدرسهء اكابر ، مقدمات عربيه و ادبيه و رياضى و السنهء خارجه بحث مىشود .
در عشر اواسط شوال المكرم نيابت حكومت شهر تبريز را به تصويب ظفر السلطنه رييس قشون و حاكم تبريز و رييس التجار آذربايجان به ظهير السلطان دادند .
روزنامهء تربيت كه از منشآت ميرزا فروغى ذكاء الملك « 1 » بود و در طهران طبع مىشد و مدتى بود موقوف شده بود . در اول ذى قعدة الحرام 1316 دوباره هر هفته به طبع مىرسد و لفظ آزادى را بر اين روزنامه افزوده يعنى خيرخواهى ملت و دولت بىپرده گفته مىشود و اين نتيجهء سخن شاه است كه چندى قبل به ملا محمد نديم السلطان « 2 » گفت كه اشتراك جمعى از هر طبقه ، عنوان روزنامهء آزادى بنما و مطالب را بىپرده بنويس . از آنجا كه نديم السلطان نه قوهء اين كار را داشت و نه وطنپرست بود ، قبول نكرد و به شاه گفت مردم با من دشمن مىشوند . خلاصه ذكاء الملك كه آراسته به علوم داخله و خارجه است و منشآتش مانند شيخ سعدى است قبول اين زحمت كرد .
هامش
( 1 ) . منظور ميرزا محمد حسين فروغى ذكاء الملك اول است پدر ميرزا محمد على خان ذكاء الملك دوم كه در ابتدا با محمد حسن خان اعتماد السلطنه همكارى داشت و نوشته مترجمين و مؤلفين را ويراستارى مىكرد و بعدها روزنامه وزين تربيت را منتشر كرد .
( 2 ) . ميرزا محمد نديم السلطان كه به جاى محمد باقر خان اعتماد السلطنه از طرف مظفر الدين شاه مسئول انتشار روزنامه ايران شد و روزنامه ايران را به نام ايران سلطانى منتشر ساخت . وى شعر هم مىگفت و خجسته تخلص مىكرد .