ماليه معزول سازد . زيرا كه نظام السلطنه « 1 » مرد كافى مجرب عالم درستى است و در قلب شاه نيز كفايت او رسوخ دارد و كسى كه از همه جهت سزاوار صدارت ايران است اوست و الحق از عهده برمىآيد و از او به نقد بهترى نيست . شاه كمال ميل باطنى را به او دارد .
صدراعظم باطنا از او خوف دارد و كسى را كه هم چشم خود مىداند اوست . لهذا صدراعظم همواره از شأن او مىكاهد و او را سبك مىنمايد و گاهى در مجالس به او بدگويى مىكند .
در عشر دوم شوال المكرم يكباره نرخ غله بروجرد و عراق تنزل كرد و از شانزده و بيست تومان به ده تومان رسيد .
حاجى ميرزا حسن خان محتشم السلطنه پسر سوم ميرزا محمد صديق الملك رييس « 2 » دفاتر وزارت خارجه . در عشر دوم شوال المكرم ، رييس و پيشكار وزارت خارجه شد و به جبهء شمسهء مرصع مخلع گرديد . بسيار جوان باهوش و از كمالات داخله و السنهء خارجه باخبر است .
پس از فتح سودان عهدنامهاى شامل دوازده فصل ما بين سلطنت مصر و دولت انگليس برقرار شد . يكى از آن عهود اين است كه حاكم سودان به انتخاب انگليس و مصر هر دو باشد و بيرق هر دو در آنجا افراشته شود و بر هر دو است كه حفظ حقوق همديگر را در آنجا بنمايد و قنسل دول در سودان بايد به تصديق انگليس فقط باشد و شرط است كه دقيق « 3 » نه از سودان خارج شود و نه داخل . تمام سودان غير از مدينهء سواكن تحت احكام عرفيه است تا آنكه خلاف آن ظاهر شود . علم مصر و انگليس بر بحر و برّ سودان خواهد بود مگر به شهر سواكن كه در آنجا جز بيرق مصر افراشته
هامش
( 1 ) . حسينقلى خان نظام السلطنه از مردان باكفايت عصر قاجارى كه خطى خوب و انشائى مرغوب داشت و در روزگار محمد على شاه به صدارت رسيد .
( 2 ) . ميرزا محمد خان صديق الملك معروف به رييس پدر حاج محتشم السلطنه دو زن داشت و از هركدام چند فرزند . نگاه كنيد به رجال وزارت خارجه نوشته ميرزا مهدى خان ممتحن الدوله صفحه 86 . شرحى همراه با تصوير ميرزا محمد خان معروف به رييس در روزنامه شرف سال چهارم 1303 آمده .
( 3 ) . كنسولConsul. قنسل دول يعنى نمايندگان سياسى دول مختلف جهان در سودان بايد با نظر دولت انگلستان تعيين شود .