اعلىحضرت شهريارى به سراپرده « 1 » ، سه دفعه شليك توپ شد . پس از آن شروع به مشق مانور « 2 » و تاكتيك « 3 » گرديد . در خاكپاى همايونى مطبوع افتاد . قريب هزار تومان انعام به آنها مرحمت كرد . و نيز محض كمال التفات از آشپزخانهء بريگاد عبور فرمود . نمونهاى از شام صاحبمنصب و تابين به حضور همايونى آوردند . از نان و نمك آنها تناول فرمود و پس از صرف عصرانه مراجعت به صاحبقرانيه نمود .
ترتيب ادارهء قزاقخانه در ايران
در اواخر سلطنت مرحوم مبرور ناصر الدين شاه - طاب ثراه - در طهران ، ايجاد سوارهء قزاق شد . يك نفر كلنل قزاق از روسيه به طهران خواستند . ايجاد سواره و پيادهء قزاق به فرم روس شد و لباس قزاقها مانند قزاق روس است . در اين اواخر تابين و صاحبمنصب بالغ بر هزار و دويست نفر رسيد . چون پاى خارجه در ميان بود ، مواجب آنها خوب و به موقع مىرسد و محل مخصوصى كه ماليات ساوه و زرند باشد براى مواجب قزاق قرار دادند .
از ادارات منظم ايران ، ادارهء قزاقخانه است آن هم به بركت روسها كه مواجب تابين و صاحبمنصب را رئيس نمىخورد و تومانى دو ريال پول دفتر مستوفى نمىدهد . اين است كه جمعى از سرتيپ و امير تومان ، محض حفظ مواجب خود ، خود را در ادارهء قزاق درآوردهاند . محل قزاقخانه در طهران در جنب ميدان مشق است « 4 »
پس از آنكه ترتيب قزاق در طهران برقرار شد از آنجا به بعضى ولايات معظم ايران قزاق فرستادند . محل ييلاقى قزاق در تابستان ، در صحراى حوالى قصر قاجار است . در سال هزار و سيصد و شانزده همه نوع ترتيبات براى قزاق فراهم است . در آن سال
هامش
( 1 ) . متن : اعلىحضرت شهريارى به محض ورود به سراپرده .
( 2 ) .Manoevre( 3 ) .Tactique( 4 ) . محل قزاقخانه در شمال محدودهاى بود كه اداره كل شهربانى در شرق آن قرار دارد و عمارات وزارت خارجه در غرب آن . سبك روسى و خشن بنا كاملا آشكار است . در جلو ساختمان چند لوله توپ كار گذاشته شده . پس از آنكه واحدهاى نظامى در زمان رضا شاه به باغ شاه و عشرتآباد منتقل شدند محوطه وسيع ميدان مشق به وزارتخانههاى مختلف واگذار شد و ادارات پست و شهربانى و ثبت كل و موزه ايران باستان و كتابخانه ملى و وزارت خارجه در اين اراضى ايجاد گرديد .