در امسال هم به جهت بىپولى و هم به جهت گرانى نرخ ، ايران را روس يا انگليس خواهد گرفت . اما از باطن شريعت ، صدراعظم رفع بىپولى و گرانى را نمود و نيز علامت ديگر هويداست كه احتمال دارد ، وقتى ايران مثل فرنگ در قانون و علم بشود .
قريب هفت هشت ماه مىباشد كه در طهران بناى مدارس بهطرز اروپ برپا شده و قريب ده مدرسه بنيان شده و مخارج را اول به شراكت جمع كردهاند و از آن پس ، از هر شاگرد در هر ماه يك تومان مىگيرند . بعضى اسامى مدارس از اين قرار است : ابتدائيه ، خيريه ، رشديه ، مظفريه ، شرف ، علميه ، احيائيه . در اين مدارس ، از علوم ايرانى و خط و عربى و خارجه و رياضى و صنايع بحث مىشود . مدرسهء شرف را گويند بانى ملت است « 1 » و دويست شاگرد دارد و پول از كسى گرفته نمىشود و نيز مجلسى براى انجمن معارف از دانشوران قرار دادهاند . « 2 » و نيز كتابخانهء ملى قرار دادهاند و نيز مطبعه به شراكت هزار نفر هريك ده تومان خيال دارند بنياد نمايند كه طبع كتب آسان باشد .
در يك دو ماه بعد از اول سال 1316 شهرت قتل پادشاه چين رخ داد . بعضى از سياسيون دروغ مىدانند .
هنوز مرض طاعون در بمبئى موجود است .
يكى از مردم آنارشيست ، چند ماه قبل ملكهء اطريش را كشت . بعد ، از قاتل پرسيدند كه چرا كشتى ؟ گفت ديگرى را مىخواستم بكشم عوضى او را كشتم . بهعلاوه من با اغنياى عالم عدو مىباشم . در يكى از روزنامههاى خارجه داده بود نوشتند كه تمام سلاطين و وزراى عالم مستوجب قتل هستند .
مخارج بحرى دولت امريكا ، در اين سال آينده چهل و هفت ميليون دالر ( ؟ ريال ) « 3 » منظور شده . سال گذشته مخارجش سى و چهار ميليون [ بود ] .
هامش
( 1 ) . در متن نوشته شده بانى صدراعظم است . بعد كسى صدراعظم را خط زده و روى آن نوشته ملت .
( 2 ) . ظاهرا همان انجمن معارفى است كه احتشام السلطنه در خاطرات خود به شرح آن پرداخته است .
( 3 ) . مؤلف ظاهرا مىخواسته برابرى ريال آن را به دست دهد ولى ننوشته . دلار به تصريح اعتماد السلطنه در زمان تاليف منتظم ناصرى پنج قران بوده و در اوايل به قدرت رسيدن رضا خان 12 قران و ده شاهى و لابد در زمان مؤلف در حدود 10 قران بوده .