كسى ديگر اميد به سرما نداشت سه شبانهروز پشتسرهم برف آمد و چنان هوا سرد شد كه يخ بسته شد و از وسط زمستان سردتر شد .
در دهم شوال المكرم اين سال ، رياست مجلس سنا يعنى محل گفتگوى قبايح و محاسن مملكت را به نظام الملك وزير ماليه و دفتر سابق دادند . الحق نظام الملك سزاوار همين نوع خدمت است ، اگر قدرى قديمى نباشد و حرفهاى بزرگ نزند . هنوز معلوم نيست كه در اين مجلس چه نوع گفتگو خواهد شد .
در عشر اول شوال المكرم ، محض اداى حقوق سنهء پيچىئيل و تخاقوىئيل اهل نظام و غيره از خزينهء دولتى ، به استظهار ميرزا على خان امين الدوله صدراعظم ، هفتاد هزار اشرفى از خزانه درآوردند . ليكن محض بىپولى دولت ، مواجبى كه از قوىئيل طلب دارند يعنى سه سال پيش ، شاه به رأى صدراعظم از اداى آن دست بازداشت .
اين اوقات به جهت آنكه يك تن از رعاياى آلمان در چين كشته [ شده ] دولت آلمان يك كرور تاوان از دولت چين مطالبه مىنمايد و كشتيهاى جنگى به بندر كوچو كه از بنادر معظم دولت چين است فرستاده قشون آلمان تا هيجده فرسخ اطراف كوچو را متصرف شده ساير دول هم از روس و ژاپون به خيال افتاده كه هريك قسمتى از چين [ را ] ببرند .
طوفان اين سال در چتكاوى هند آمده يكصد و بيست و پنج هزار روپيه نقصان مالى زده ، و قريب ده ، دوازده هزار نفر تلف شده .
از آنوقت كه بندر كيااوچان چين را دولت آلمان تصرف كرده و گويند نود ساله در تصرف دارد ، دول روس و انگليس و ژاپون محض همچشمى نيز خيال دارند كه سهمى از چين ببرند . انگليس مىگويد كه من به دولت چين قرض مىدهم به شرط آنكه سه بندر از بنادر چين براى تجارت خارجه باز باشد و نيز دولت چين جلگهء يانكسكيانك را از دست ندهد و نيز راهآهن بيرما را انگليس از وسط ايالت يونان بكشد . چين ميل به قبول اين شرايط دارد . ليكن سفراى روس و فرانسه مانع اين خيالند . دولت فرانسه گفته اگر بندر تاليانوان را كه يكى از بنادر مشروطهء سفير انگليس است براى خارجه باز شود ، روس تلافى خصمانه به چين خواهد كرد . رجال چين از جواب متحيرند و روس تمام ايالت منچورى را براى خود مىخواهد و روس ميل داشت كه خود قرض به چين بدهد
مرآت الوقايع مظفرى ( فارسى ) — صفحة 199
مساهمون: عبد الحسين خان ملك المؤرخين ( لسان السلطنه )
ص١٩٩