استقراضى نهاده اسباب از مردم گرو گرفته پول قرض مىدهند . تنزيل از صد دينار و سه شاهى الى يك عباسى است . هرچه قيمت گرو بيشتر است منفعت كمتر ، ليكن كلى به مردم طهران اين بانك ضرر زده ؛ چه تمام اموال دزدى را ، دزدها نزد ايشان گرو گذاشته كه كمكم به گرو رفته ، اين اوقات مىخواهند اينچنين بانك در تبريز معمول دارند و مايملك آنها را نيز ببرند .
اين اوقات ، حاجى سيد محمود آقا تاجر تبريزى و ميرزا احمد امين الصنايع وكيل جرايد مىخواهند مدرسهء رشديه در طهران بهپا كنند ، ليكن به كمك ارباب غيرت ، و در اين مدرسه خط و زبان پارسى و قرآن مجيد و ادبيه و حساب و هندسه تعليم مىشود .
در جمادى الثانى اين سال ، سيد صالح نام از اهل كربلاى معلّى از خدام ابو الفضل العباس عليه السّلام دخترى داشت به سن چهارده سالگى كه قادر بر ايستادن و نشستن نبود و در اين مدت اطبا او را ديده و جواب گفته بودند . اين اوقات توسل به امام ثامن عليه السّلام عجل اللّه فرجه جست . بعد از زارى ، در سرداب آن حضرت شفا يافت . چنانكه گفتى هيچ مرضى نداشت .
از چند ماه قبل ، در مدت هفت ماه هجده مدرسهء دولتى و ملتى به طرز جديد در تمام ممالك عثمانى افتتاح شد و دو مدرسه در تعليم نسوان و سه در صناعت ، دو در فنون زراعت ، يك در تعليمات جنگى ، باقى در تعليم عمومى .
قوهء بحرى روس اين اوقات خيلى ترقى كرده چنانكه حساب شده ، در مدت ده سال ، دولت روس طاقت بحرى خود را دو چند نموده است .
مدتى است كه يكى از دانشمندان ينگى دنيا درصدد ساختن عمارتى است كه دويست طبقه و يكصد هزار اطاق داشته باشد و چهارصد هزار نفر در آن توقف نمايند .
در باب استقراض دولت ايران از خارجه كه سابق نوشتيم ممكن نشد . يعنى قرض ندادند . زيرا كه بناى دولت ايران را سست مىدانند و اعتبار ندارند . دولت روس و انگليس همجوار هستند . قرض به شرط گرو مىدهند و از خود مطمئن هستند . زيرا كه هرگاه قرض را ندادند آن مملكت كه نزدشان گرو است مىبرند .
در ماه رمضان اين سال يكى از تجار كه موّال بود و در ارض اقدس منزل داشت
مرآت الوقايع مظفرى ( فارسى ) — صفحة 197
مساهمون: عبد الحسين خان ملك المؤرخين ( لسان السلطنه )
ص١٩٧