اين نظريّه به روشنى بيشترى خواهد پيوست .
نگرش هشتم :
اين حروف در ارتباط با « حساب جمّل » در قرآن كريم مطرح شدهاند ؛ با اين توضيح و بيان كه شيوهء حساب ابجدى كه امروزه رايج است ، در آن اوقات ميان اهل كتاب متداول بوده ، و اين حروف رمزى بيانگر سرآمد عمر بعضى اقوام و امّتها مىباشد .
از اينجاست كه مىبينيم ، بنا به روايت ابن عبّاس ، ابو ياسر بن اخطب يهودى مىكوشيده است سرآمد عمر امّت اسلامى را از طريق محاسبهء ارزش عددى اين حروف به دست آورد . « 1 »
ابن كثير ، در مقام انتقاد اين نظريّه چنين مىگويد :
« امّا ، كسى كه پنداشته است اين حروف مقطّعه دلالت بر اعدادى خاص دارند ، و از آنها مىتوان زمان وقوع حوادث و آشوبها و اتفّاقات آخر زمان را كشف كرد ، ادّعايى كرده كه اهليّت آن را ندارد ، و در فضايى به پرواز در آمده كه از آن او نيست . هر چند در اين ارتباط حديثى وارد شده ؛ امّا اين حديث ضعيف است ، و حتّى به فرض صحيح بودن حديث نيز ، مضمون آن بيش از آن كه بخواهد دليل و مستندى براى تمسّك به اين مطلب قرار گيرد ، بر بطلان اين مسلك دلالت دارد . . . » « 2 » .
سيد محمّد رشيد رضا نيز نظير اين انتقاد را نسبت به نظريّهء مذكور دارد ، چنان كه گويد :
« سستترين و پيشپاافتادهترين سخنى كه در باب اين حروف گفتهاند ، آن است كه مراد از اين حروف ، اشاره به ارزش عددى آنها در حساب جمّل است ، و از اين طريق ، مدّت برقرارى اين امّت و مطالبى از اين قبيل را خبر مىدهد » .
نگرش نهم :
بر زبان آوردن اين حروف ( با اين شيوهء معمول : الف ، لام ، ميم ) در قرآن كريم ، دلالت بر يكى از جنبههاى اعجاز قرآن دارد كه بىشباهت با دلالت بعضى ديگر آيات
هامش
( 1 ) تفسير القرآن العظيم ، 1 / 68
( 2 ) تفسير القرآن العظيم ، 1 / 68