خداوند به بنى اسرائيل يادآورى مىشود ؛ كه از يك سوى ، موعظه و عبرت براى بنى اسرائيل است در برابر موضعى كه نسبت به دعوت اسلام گرفتهاند ؛ و از سوى ديگر ، افشا كردن ويژگيهاى كلّى اجتماعى و روانى ملّت اسرائيل براى مسلمانان است ؛ مبادا كه مسلمانان تحت تأثير اين موضعگيرىهاى بنى اسرائيل ، دچار حالت شكّ و ترديد شوند ، و بعضى از مسلمانان چنان پندارند كه اين رفتار اسرائيليان از يك ديدگاه بىطرفانه نسبت به اين دعوت و رسالت سرچشمه مىگيرد ، و احيانا چنان ديدگاهى است كه نمىگذارد يهوديان به پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله ايمان بياورند . بخصوص كه يهوديان در چشم و دل مسلمانان « اهل كتاب » به حساب مىآمدند . قرآن در اينجا ، خواسته است بيان كند كه اين موضعگيرى بنى اسرائيل جنبهء روانى و شخصى دارد ، و تحت تأثير اين ويژگيهاى روحى و اجتماعى ياد شده ، شكل گرفته است .
اين هدف مورد نظر از آيات اين مقطع ، اسلوب مشخّصى را نيز براى گزارش وقايع داستان پيشنهاد ، يا بر آن تحميل كرده است . چنان كه ملاحظه مىشود اين مقطع ، تنها به يادآورى رويدادهايى كه با اين هدف مورد نظر همراهى و سازگارى دارد ، بسنده كرده ، و به تفصيلات ديگر مربوط به وقايع و حوادث داستان موسى عليه السّلام و فرعون ، يا موسى عليه السّلام و بنى اسرائيل نپرداخته است .
موضع دوم
آيات سورهء نساء :
يَسْئَلُكَ أَهْلُ الْكِتابِ أَنْ تُنَزِّلَ عَلَيْهِمْ كِتاباً مِنَ السَّماءِ فَقَدْ سَأَلُوا مُوسى أَكْبَرَ مِنْ ذلِكَ فَقالُوا أَرِنَا اللَّهَ جَهْرَةً فَأَخَذَتْهُمُ الصَّاعِقَةُ بِظُلْمِهِمْ ؛ ثُمَّ اتَّخَذُوا الْعِجْلَ مِنْ بَعْدِ ما جاءَتْهُمُ الْبَيِّناتُ فَعَفَوْنا عَنْ ذلِكَ ؛ وَ آتَيْنا مُوسى سُلْطاناً مُبِيناً . . .
وَ أَخْذِهِمُ الرِّبَوا وَ قَدْ نُهُوا عَنْهُ وَ أَكْلِهِمْ أَمْوالَ النَّاسِ بِالْباطِلِ وَ أَعْتَدْنا لِلْكافِرِينَ مِنْهُمْ عَذاباً أَلِيماً
« 1 » .
اوّلا ، اين مقطع از داستان موسى عليه السّلام ، در اثناى يك سياق سراسرى آمده است كه مواضع سه جناح از دشمنان دعوت اسلام را مورد بررسى قرار داده است : موضع منافقين ؛ موضع
هامش
( 1 ) نساء / 153 - 161