الف ) اثبات وحى و رسالت
اثبات اين كه آنچه قرآن كريم آورده است ، از جانب محمّد صلّى اللّه عليه و آله نبوده است ، بلكه وحى الهى است كه خداوند متعال آن را به پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله وحى كرده ، و جمله آنها را براى هدايت بشريّت نازل فرموده است .
اين هدف قرآن را از ايراد قصّه در بحث اعجاز قرآن مورد اشاره قرار داديم . طىّ آن بحث ديديم كه سخن گفتن نبىّ اكرم حضرت محمّد صلّى اللّه عليه و آله در باب سرگذشت امّتهاى پيشين و پيامبرانشان و فرستادگان خدا به سوى آنان ، با اين همه دقّت و تفصيل و اعتماد و اطمينان ، با در نظر گرفتن شرايط فرهنگى و اجتماعى عصر رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله ، همه كاشف از يك حقيقت مسلّم است ، و آن اين كه وى اين اطّلاعات و اخبار را از يك منبع غيبى مطّلع از همهء اسرار ، و باطن پوشيدهء مسايل و امور ، گرفته و بازگو مىكند ؛ و اين منبع ، خداوند سبحان و تعالى است .
قرآن كريم ، بر اين كه هدف والاى ياد شده يكى از اهداف ايراد قصّه در قرآن كريم است ، نصّ صريح دارد . گاه اين نصّ قرآنى در مقدّمهء قصههاى قرآنى آمده است ، و گاه در ذيل قصّهها :
- در سورهء يوسف :
نَحْنُ نَقُصُّ عَلَيْكَ أَحْسَنَ الْقَصَصِ بِما أَوْحَيْنا إِلَيْكَ هذَا الْقُرْآنَ ، وَ إِنْ كُنْتَ مِنْ قَبْلِهِ لَمِنَ الْغافِلِينَ
« 1 » .
- در سورهء قصص پس از بيان قصّهء موسى عليه السّلام :
وَ ما كُنْتَ بِجانِبِ الْغَرْبِيِّ إِذْ قَضَيْنا إِلى مُوسَى الْأَمْرَ وَ ما كُنْتَ مِنَ الشَّاهِدِينَ . وَ لكِنَّا أَنْشَأْنا قُرُوناً فَتَطاوَلَ عَلَيْهِمُ الْعُمُرُ ، وَ ما كُنْتَ ثاوِياً فِي أَهْلِ مَدْيَنَ تَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِنا وَ لكِنَّا كُنَّا مُرْسِلِينَ . وَ ما كُنْتَ بِجانِبِ الطُّورِ إِذْ نادَيْنا ؛ وَ لكِنْ رَحْمَةً مِنْ رَبِّكَ لِتُنْذِرَ قَوْماً ما أَتاهُمْ مِنْ نَذِيرٍ مِنْ قَبْلِكَ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ
« 2 » .
- در سورهء آل عمران ، در سرآغاز قصّهء مريم عليهما السّلام :
ذلِكَ مِنْ أَنْباءِ الْغَيْبِ نُوحِيهِ إِلَيْكَ وَ ما كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يُلْقُونَ أَقْلامَهُمْ أَيُّهُمْ يَكْفُلُ مَرْيَمَ ، وَ ما كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يَخْتَصِمُونَ
« 3 » .
هامش
( 1 ) يوسف / 3
( 2 ) قصص / 46 - 44
( 3 ) آل عمران / 44