اسلامى را به طور كلّى و جامع مطرح كردند .
وقتى كه اسلام از حوزهء اجرا در جامعهء اسلامى آسوده شد ، و با نظريّات مذهبى گوناگون مواجه گرديد ، نياز مبرم به تحقيق موضوعى قرآن در زمينههاى مختلف ، خود را نشان داد .
اسلام ، ديگر نيازمند آن بود كه به عنوان يك « نظريّهء » دينى كه محمّد صلّى اللّه عليه و آله ، رسول الله ، از طريق وحى آورده است ، عرضه گردد . زيرا با نظريّههاى مذهبى ديگر روياروى گرديده بود ، و براى آن كه ميزان صلاحيت آن براى حلّ مشكلات زندگى مردم در آن روزگار معلوم شود ، و جايگاه اسلام نسبت به ديگر نظريّات مذهبى ، مشخّص گردد ، عرضه كردن اسلام به عنوان يك « نظريّهء » مذهبى وحيانى ضرورت پيدا كرده بود . تنها فهم اسلام به عنوان يك نظريّهء كلّى و جامع است كه راه ما را هموار مىكند تا بتوانيم از آن به عنوان نظامى براى زندگى دفاع كنيم ، و در جهت اجرا و حراست آن سخت بكوشيم .
بنابراين ، نياز به تفسير موضوعى ، در عصر ما در حقيقت ، جوشيده از نياز به عرضهء اسلام و مفاهيم قرآن به صورت « نظريّه » هاى نظام يافته است ، به گونهاى كه زير بناى اسلام ، كه همهء تفصيلات و تشريعات ديگر از آن شكوفا مىگردد ، به طور كامل معرّفى گردد . اين ، كاملا شدنى است كه ما بتوانيم نظريّات نظام يافتهء اسلامى را از طريق مطالعه و بررسى قوانين و تشريعات اسلام باز شناسيم ؛ زيرا پيوند محكمى ، همواره ، ميان نظريّه و كنش ( عمل ) وجود دارد . « 1 »
فهرست اجمالى موضوعات قرآنى و شيوهء قرآن در ارائهء آنها
قرآن كريم به موضوعات فراوانى پرداخته است ، و در موضوعات مورد بررسى خود نيز با بيشتر جنبههاى فكرى و فرهنگى مربوط به زندگى و آفرينش و اجتماع ، چه در ارتباط با مسايل عقيدتى و چه در ارتباط با مسايل تشريعى ، اخلاق ، حكومت ، روابط اجتماعى ، و غيره ، سر و كار پيدا كرده است .
در اينجا ، ما به يك فهرست كلّى و اجمالى از موضوعات اصلى كه قرآن كريم به آنها پرداخته است اشاره مىكنيم ؛ با آن كه مىدانيم بيشتر اين موضوعات ، هر يك موضوعات
هامش
( 1 ) در اين زمينه ، ر . ك . اقتصادنا ، اثر استاد ما سيد محمّد باقر صدر رحمه اللّه ، 2 / 16 .