شدن و پوشيده ماندن بيانات واقعى يا نفوذ دسيسه و تزوير در احاديث اهل بيت عليهم السّلام تحت شعار « تقيّه » « 1 » گرديد ؛ و دشمنان اهل بيت عليهم السّلام يا اشخاص فاسدى كه تظاهر به ارتباط با اهل بيت عليهم السّلام مىكردند ، از اين زمينهها و شرايط موجود ، در جهت تغيير و حذف و تحريف و تزوير بسيارى از احاديث اهل بيت عليهم السّلام ، سوء استفاده كردند .
مشكل پنجم : تعصّب و ستيز و دشمنى و كتمان حقيقت ، دگرگونسازى ، تهمتهاى ناروا زدن و شايعهپراكنىها ؛ كه همهء اينها موجب انتشار بسيارى از احاديث و جعل آنها و گمراه گردانيدن مسلمانان ساده لوح به واسطهء آنها گرديد ؛ چنان كه پيش از اين ، اشاره كرديم به اين كه اين دشمنى و تعصّب موجب شد كه بسيارى از موارد اسباب نزول كه با اهل بيت عليهم السّلام در ارتباط بود ، كتمان گردد .
مشكل ششم : بىدقّتى در نقل يا بد فهمى و درست فرا نگرفتن از امامان عليهم السّلام يا درست برداشت نكردن مسايل ؛ به همين جهت ، مىبينيم ائمّه عليهم السّلام بر ضبط احاديث و اهميّت آن از يك سو تأكيد مىكنند ، و از سوى ديگر ، يادآورى مىكنند كه احاديث ايشان مشتمل بر محكم و متشابه است ، چنان كه اين مطلب را روشن خواهيم ساخت .
مشكل هفتم : جمود بر ظاهر الفاظ احاديث ، و جداسازى قسمتهاى مختلف احاديث از يكديگر .
مشكل هشتم : از دست رفتن بسيارى از قرينههاى حاليّه و مقاليّه كه با روايات و احاديث همراه بودهاند و مقصود از آن احاديث را روشن مىساختهاند . « 2 »
اين مجموعههاى اخبار ، بايد مورد تحقيق و پاكسازى علمى قرار بگيرند و غربال بشوند ، چه در سطح سند و روايت ، و چه در سطح مضمون و درايت ؛ همچنين ، بايد با يكديگر
هامش
( 1 ) ما موضوع « تقيّه » را در كتاب خودمان الوحدة الاسلاميّة من منظور الثقلين آوردهايم . همچنين موضوع تقيّه را از ديدگاه شيخ مفيد قدّس سرّه بحث كردهايم ، مبنى بر اين كه اهل بيت عليهم السّلام ضوابطى را براى تفكيك و تشخيص موارد تقيّه از غير آنها قرار دادهاند .
[ ترجمهء اين كتاب با نام « وحدت اسلامى از ديدگاه قرآن و سنت » توسط انتشارات تبيان منتشر شده است . ]
( 2 ) براى آگاهى بيشتر و روشنتر شدن بحث ، رجوع كنيد به بحث استاد شهيد ما آيت الله صدر رحمه اللّه در بحثهاى علم اصول ، تقريرات آيت الله سيّد محمود هاشمى ، 7 / 28 . . . ؛ همچنين ، كتب رجال ، مانند خلاصهء علّامهء حلّى رحمه اللّه ، بخش « الضعفاء » .