تعرفه الائمّة عليهم السّلام » « 1 » يعنى : « تفسير قرآن بر هفت وجه است . بعضى منقضى شده است و بعضى هنوز نيامده است ؛ امامان ( بر حق ) آن را باز مىشناسند » .
4 . شيخ صدوق در معانى الاخبار به سند خود از حمران بن اعين روايت كرده است كه گفت :
از حضرت امام محمّد باقر عليه السّلام راجع ظهر و بطن قرآن سؤال كردم ، فرمودند : « ظهره الّذين نزل فيهم القرآن ، و بطنه الّذين عملوا باعمالهم ، يجرى فيهم ما نزل فى اولئك » « 2 » يعنى : « ظهر قرآن ، آن كسانى هستند كه قرآن دربارهء آنان نازل شده است ، و بطن قرآن ، آن كسانى هستند كه همان كردار آنان را داشتهاند ، و آياتى كه دربارهء آنان نازل شده است ، دربارهء اينان نيز جريان پيدا مىكند » .
يادآورىها و نتيجهگيرىهاى كلّى
در پايان اين مبحث ، بجاست كه بعضى يادآورىهاى كلّى و نتيجهگيرىهاى نهايى را در ارتباط با مجموع آنچه دربارهء تفسير قرآن از اهل بيت عليهم السّلام رسيده است ، در اينجا ذكر كنيم :
اول : وثاقت اين روايات از نظر سند و از نظر مضمون
اين رواياتى كه از اهل بيت عليهم السّلام رسيده است به يك تحقيق علمى دقيق ، مطابق ضوابط و اصول تدوين شده در علم الحديث نيازمندند .
توضيح اين كه ، حديث اهل بيت عليهم السّلام به مجموعهاى از مشكلات مّهم و اساسى دچار بوده است كه سنگينى خود را بر اين روايات بر جاى نهادهاند ؛ به علّت اين كه اوّلا ، قرآن كريم بسيار اهميّت داشته است ؛ ثانيا ، قرآن با اهل بيت عليهم السّلام ارتباط محكمى داشته است ؛ ثالثا ،
هامش
( 1 ) همان مأخذ ، 18 / 154 ، ح 50
( 2 ) بحار الانوار ، 92 / 83 ، ح 14