اوّلا ، داستانها و تفصيلاتى كه تورات و انجيل ، با وضع موجودشان ، به هم بافتهاند ، قابل اعتماد نيستند . زيرا همه تحريف شدهاند ؛ و توأم با برخى گرايشهاى اخلاقى و عقيدتى هستند كه اسلام حنيف بر آنها صحّه نمىگذارد . قرآن در مواضع مختلف بر اين تحريفى كه اين دو كتاب دچار آن شدهاند ، تصريح ، و اهل كتاب را به طور عموم به خاطر اقدام به اين تحريف ، و پذيرفتن آن ، نكوهش كرده است . آن وقت ، با اين همه ، چگونه درست خواهد بود كه ما در تفسير قرآن به گوشهاى از اين تفصيلات اعتماد كنيم ؟ ! ثانيا ، صحابه و تابعين ، زمانى كه اين تفصيلات را از اهل كتاب فرا مىگرفتند ، وسيلهاى در اختيار نداشتند كه به خود تورات و انجيل دست يابند . صحابه و تابعين در پذيرش و نقل اين مطالب ، تنها به عدّهاى از تازه مسلمانان ، اعمّ از اهل كتاب و ديگران ، اعتماد مىكردند . از آن تازه مسلمانان نيز بعضى متظاهر به اسلام بودند كه اخلاص نداشتند ، و طبيعى بود كه با وارد كردن برخى گرايشهاى فكرى و اخلاقى كه توأم با روايات محرّف از تورات و انجيل بود ، روايت مىكردند ، دست به كار دگرگون ساختن معارف اسلامى شوند . به اين ترتيب ، هر چند در عصر حاضر ، با انتشار عهد قديم و عهد جديد ( كتب مقدّس ) [ قبول آن تحريفات ] ديگر كارساز نيست ؛ امّا در روزگار صحابه و تابعين مىتوانست تأثيرات عمدهاى در دگرگونسازى انديشهء اسلامى مسلمانان داشته باشد .
در فرهنگ اهل كتاب ، مطالب و افكارى مىتوان يافت كه پيوسته نسل به نسل به يكديگر سپردهاند و تحت تأثير عوامل مختلف ، تغييرات و تحريفات فراوانى نيز در آنها ايجاد كردهاند ، و به هيچ روى ، در تورات و انجيل اثرى از آنها مشهود نيست ، بلكه از قبيل فرهنگ عامّهء آنان است ؛ و به همين لحاظ است كه قرآن آنان را عتاب مىفرمود و گهگاه آنان را فرا مىخواند كه براى باز شناختن حقيقت ، به همان تورات و انجيلى كه در دست دارند ، باز گردند .
عملكرد بعضى از صحابه ، داير بر اعتماد و استناد به اسرائيليّات در تفسير قرآن كريم ، مىتواند طليعهء مشكلاتى باشد كه در عصر تابعين در اين عرصه پديد آمد . اين گرايش به اسرائيليّات در عصر تابعين تبديل به يك رويكرد اصلى شد ، و برخى مكاتب تفسيرى پايهء كار خود را بر آن نهادند ، و بعضى ديدگاههاى فرهنگى اسرائيليات را به مثابهء يكى از منابع تغذيهء فرهنگى گرفتند .
علوم القرآن ( علوم قرآنى ) ( فارسى ) — صفحة 308
مساهمون: السيد محمد باقر الحكيم
ص٣٠٨