كذب علىّ متعمّدا فليتبوّأ مقعده من النار » ، پس از رحلت آن حضرت نيز بر وى دروغ بستند . حديث نادرست از طريق چهار كس به شما مىرسد ، كه پنجمى ندارند :
1 . مرد منافقى كه تظاهر به ايمان مىكند ، و خود را اسلامى مىنماياند ؛ در اين كه عمدا دروغ بر رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله ببندد ، نه احساس گناه نمايد ، و نه دشوارى احساس مىكند . اگر مردم مىدانستند كه اين شخص منافق است و كذّاب ، از او حديث نمىپذيرفتند و او را تصديق نمىكردند ؛ امّا گفتند : اين شخص صحابى رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله بوده است ؛ او را ديده و از او حديث شنيده است ؛ و خبر از واقعيّت حال او ندادند ؛ در جايى كه خداوند در قرآن كريم خبرها را از منافقين باز گفته است ، و توصيفهايى از منافقين كرده است ، و از جمله فرموده است :
وَ إِذا رَأَيْتَهُمْ تُعْجِبُكَ أَجْسامُهُمْ وَ إِنْ يَقُولُوا تَسْمَعْ لِقَوْلِهِمْ . . .
« 1 » ؛ آن گاه پس از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله باقى ماندند . . . اين گونه اشخاص ، يكى از آن چهار كساند .
2 . مردى كه از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله حديث شنيده است ، امّا آن چنان كه بوده ، حديث را حفظ نكرده و در ارتباط با آن دچار وهم شده است ؛ تعّمد در دروغ بستن ندارد ؛ حديث در دست اوست ، به اين و آن مىگويد و به آن نيز عمل مىكند . مىگويد : من از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله شنيدم . اگر مسلمانان مىدانستند كه « وهم » است نه « حفظ » از او نمىپذيرفتند ؛ خود او نيز اگر مىدانست دچار « وهم » شده است ، آن را فرو مىنهاد .
3 . مردى كه از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله چيزى را شنيده است كه آن حضرت به آن امر فرمودهاند ؛ آن گاه آن حضرت از آن چيز نهى فرمودهاند ، امّا او بىخبر مانده ؛ يا آن كه شنيده است پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله از
هامش
( 1 ) منافقون / 4