خواهد داشت ؛ امّا نسخ حكم كاشف از آن گرديد كه اين حكم موقّت بوده و اين امر براى خداوند سبحان از آغاز معلوم بوده است .
ب ) وقوع نسخ در خارج
علاوه بر آنچه آورديم ، مبنى بر ترسيم چهرهاى از نسخ كه مستلزم بداء و عبث در ارتباط با خداوند سبحانه و تعالى نباشد ، مىتوان مطلب ديگرى را نيز ، در راستاى ريشهكن كردن شبههء قائلين به محال بودن نسخ ، اعمّ از علماى يهود و نصارا و ديگران ، افزود ، و آن عبارت است از اين كه موارد تحقّق نسخ را چه در شريعت حضرت موسى عليه السّلام و چه در شريعت حضرت عيسى عليه السّلام و چه در شريعت اسلام ، بررسى كنيم . در تورات و انجيل و نيز در شريعت اسلام نصوص متعدّدى داريم كه دربردارندهء نسخاند ، و احكامى را كه در خود آن شريعت يا در شريعت ديگر پيشين ثابت بودهاند ، برداشتهاند . براى نمونه ، موارد ذيل را يادآور مىشويم :
1 . يهوديان اشتغال به امور دنيوى را در روزهاى شنبهء هر هفته تحريم كردند ، با آن كه خود اعتراف داشتند به اين كه اين حكم در هيچ يك از شريعتهاى پيشين ثابت نبوده است ، و كار اشتغال در روزهاى شنبه نيز مانند ديگر روزهاى هفته جايز بوده است . « 1 »
2 . خداوند سبحان به دنبال گوسالهپرستى بنى اسرائيل ، آنان را امر فرمود كه يكديگر را به مجازات گوسالهپرستى گردن بزنند ، آن گاه ديرى نپاييد كه اين حكم را برداشت . « 2 »
3 . خداوند متعال ابتدا امر فرموده بود كه مرد به سنّ 30 سالگى كه مىرسد در اجتماع آغاز به خدمت كند ؛ آن گاه ، اين حكم برداشته شد و سن 25 سالگى جايگزين آن گرديد .
باز ، بار ديگر اين حكم نيز برداشته شد و سن 20 سالگى جا افتاد . « 3 »
4 . در شريعت حضرت عيسى مسيح عليه السّلام سوگند خوردن به خداوند مورد نهى قرار گرفت
هامش
( 1 ) رك : سفر خروج ، 16 / 25 - 26 ، 20 / 8 - 12 ، 23 / 12 ، 31 / 7 - 16 ، 35 / 1 - 3 ؛ سفر لاويان ، 23 / 1 - 3 ؛ سفر تثنيه ، 5 / 12 - 15 .
( 2 ) سفر خروج ، 32 / 21 - 29
( 3 ) سفر اعداد ، 4 / 2 - 3 ، 8 / 23 - 24 ؛ سفر اخبار روزهاى نخستين ، 23 / 24 و 32