ترجمه
ظهور برخى عبارات مشهور بر توجّه نهى به جاهل به هنگام جهلش به واقع حين العمل
اين بود ( تصوّرات و احتمالات در مورد قول مشهور و طرفداران صاحب مدارك ) و لكن برخى از كلمات اين حضرات ظهور دارد در وجه اوّل كه همان توجّه نهى به جاهل است به هنگام عدم توجّه ( و غفلتش حين العمل ) ، چرا ، زيرا كه ايشان حكم مىكنند :
1 - به بطلان نماز در ( دار ، و يا زمين ) غصبى درحالىكه ( چنين نمازگزارى جاهل به حكم است ، به خاطر اينكه ( آدم ) جاهل مقصّر مثل ( آدم ) عامد ( به انجام نماز در محلّ غصبى ) است .
2 - و به اينكه حرام بودن يك چيزى متوقّف بر علم به حرمت آن چيز نيست ( يعنى چه بدانى چه ندانى حرام ، حرام است ) .
و اگر نهى در حين مخالفت با واقع ، متوجّه او ( يعنى جاهل مقصر ) نشده بود ، وجهى براى بطلان نمازش وجود نمىداشت ، بلكه ( اين جاهل به غصب ) مىشد ، مثل ناسى غصبيت ( كه معتقدند نمازش صحيح است چون نهى ندارد ) .
و عذر آوردن از اين مطلب ( بطلان نماز ) به اينكه در اين بطلان ، اجتماع نمازى كه بدان امر شده است با غصبى كه فى الواقع مبغوض است كفايت كرده و به خاطر آن عقاب مىشود ، و لو بالفعل از آن نهى نشده است ، علاوه بر اينكه فى حدّ نفسه غلط است ( چون اجتماع با مبغوضيّت نماز را باطل نمىكند ) . بلكه دفع مىشود به اينكه ( اين ) حضرات ( خودشان ) تصريح كردهاند به صحيح بودن نماز كسى كه در وسط زمين غصبى است ( و نمازش را در آخرين وقت باقى مانده و ) در حال خروج از آن مىخواند ، چرا كه نهى از آن وجود ندارد ، اگرچه ( اين آدم ) در حال خروجش نيز گناهكار است ( يعنى معصيتكار هست چون به اختيار خودش رفته است و لكن نهى نيست چرا كه اگر نهى باشد تكليف ما لا يطاق پيش مىآيد ، به خاطر اينكه در آن مدّت باقىمانده قادر بر خروج نيست ) .
مگر اينكه فرق گذاشته شود :
1 - بين كسى كه در وسط زمين مغصوبه است و بين جاهل ، به سبب تحقّق مبغوضيت در عمل جاهل مقصّر و امكان تعلّق كراهت شارع به عملى كه حرمتش مغفول عنه واقع شده ، با بقاء حكم واقعى نسبت به آن حرمت به دليل وجود و بقاء اختيار در اين فرد ( كه مىتواند در آنجا يعنى محلّ غصبى نماز نخواند و برود در جاى ديگر نماز بخواند ) و اينكه على الظاهر نيز شارع به او اجازه نداده است ، بر خلاف متوسط ( يعنى كه در وسط زمين غصبى است چرا كه ) تعلّق كراهت واقعيه از