ترجمه
مناقشهء محقّق سبزوارى صاحب كفاية الاحكام بر فتواى مذكور
بله ( فتواى مشهور را ديديم و لكن ) محقّق سبزوارى صاحب كفايه در اين مطلب كه مالك به خاطر ( بردن ) انتفاع ، حق تصرّف دارد ، با وجود اعتراف به اينكه اين جواز تصرّف فتواى مشهور است ، مناقشه كرده است ، ( و وجه مناقشه ايشان ) به سبب معارضهء عموم قاعده تسلّط با عموم قاعده نفى ضرر است ، و لذا در كفايه فرموده است :
جواز تصرّف مالك در ملكش ، در جايى كه ضرر كردن همسايه ، ضررى فاحش است مشكل است ، مثل اينكه :
اگر در ملك خودش چاه فاضلابى حفر كند ، چاه آب همسايه به واسطهء نفوذ آن فاسد و ضايع مىشود .
و يا اينكه آهنگريش را در عداد وصف مغازههاى عطارى ( يعنى داروخانهها ) قرار دهد ، و يا اينكه خانهاش را دبّاغى و يا آشپزخانه قرار دهد .
اعتراض به اشكال محقق سبزوارى به متابعت از صاحب رياض
و اعتراض شده است به اين مناقشهء جناب سبزوارى با استشهاد به بيان صاحب رياض به چيزى كه حاصل آن عبارتست از اينكه :
تأمّل و استشكال پس از اطباق و اجماع منقول و محصّل اصحاب و ( وجود ) خبرى كه به آن عمل شده است ، بلكه متواتر است ، يعنى انّ النّاس مسلّطون على اموالهم ( در تقديم جانب مالك ) ، معنا ندارد .
و اخبار اضرار ( نيز ) علاوه بر ضعف سندى بعضيشان ، و عدم توانايى بعضيشان در مقابلهء با اين و اين ادلّهء ( يعنى الناس مسلطون . . . ) ، برآن صورتى حمل مىشود كه هدف مالك جز ضرر زدن به غير نيست . بلكه در اين اخبار اضرار ، همچون خبر سمره ، اشارهاى است به اين مطلب كه انّك رجل مضار .
سپس معترض مىگويد :
به فرض كه در اينجا قاعده لا ضرر ، با قاعده تسلّط تعارض و اصطكاك داشته باشند ، و لكن ( تعارضشان تعارض عام و خاصى نيست كه مثلا ما بگوييم : النّاس . . . عام است و لا ضرر خاصّ