مواردى كه وضعيتشان مشكوك است ( مثل دو مثال فوق ) لازم نيست ( و لذا قناعت مىشود به همان عالمها و يا مؤمنهايى كه به آنها علم دارد ) .
بناء عقلاء بر فحص در برخى موارد شبهه موضوعيه
لكن به نظر مىرسد كه : بناء عقلاء در برخى موارد ( شبهه موضوعيه وجوبيه ) بر فحص و احتياط است ( يعنى فحص شرط اجراء برائت است ) ، چنان كه وقتى مولى امر مىكند به حاضر كردن علماء شهر و يا پزشكان آن ، و يا ضيافت و ميهمانيشان ، و يا دادن يك دينار به هريك از آنان ، ممكن است كه ادّعا شود كه بناء عقلاء ( در رابطه با اين افراد ) بر فحص است و قناعت نكردن عبد به افرادى كه عالميت يا طبيب بودن آنها معلوم است ( بلكه وظيفه او تفحص از افراد مجهول الحال نيز هست نه اينكه نسبت به افراد مشكوك برائت جارى كند ) .