در دورهاى كه اردوى زرين رو به انحطاط داشت ( بنگريد به شماره 134 ) در آسترا خان ( يا هشتر خان يا حاجى طرخان ) ، نزديك دهانهء رود ولگا ، سلسلهاى از خانهاى تاتارهاى نوغاى كه از طريق توقتمش اصلشان به اردوى سفيد اوردا مىرسيد ، روى كار آمدند . استرا خان شهرى بود كه به خاطر موقعيتش كه بر سر راه تجارتى ولگا تا درياى خزر و فراسوى آن ، از اهميت زيادى برخوردار بود . قلمرو نخستين خانها تا به خانات قازان ( بنگريد به شمارهء 137 ) در شمال ، تا اورنبورگ يا چكالف در مشرق و سرزمينهاى خانهاى تاتار كريمه در مغرب مىرسيد . در دههء 1530 ، عبد الرحمن خان كه تحت فشار خانهاى كريمه و نوغاىها قرار گرفته بود براى كمك به تزار روسيه متوسل شد ؛ اما در 961 / 1554 ايوان چهارم ( معروف به مخوف ) استرا خان را گرفت و سه سال بعد ، درويش على خان را كه حكمرانى پوشالى بود و در پى آن برآمده بود كه از تاتارهاى مسلمان همسايهاش پشتيبانى كسب كند ، خلع كرد و استرا خان را ضميمهء امپراتورى روسيه كرد .
كتابشناسى
- لين - پول ، 229 و شجرهنامه در صفحهء 240 ؛ زامباور ، 247 ( ناقص و مقطع ) با شجرهنامه س ؛ دائرة المعارف اسلام تركى ، « استرا خان » ( ر . رحمتى ارات ) ؛ دائرة المعارف اسلام ، ويرايش دوم ، « استرا خان » ( ب . اشپولر ) .