املاء اين كتاب را قشيرى در سال 437 كه همان سال تأليف رسالهء قشيريّه نيز هست آغاز نمود ولى تاريخ اختتام آن بر اين ضعيف معلوم نيست .
نسخهاى از اين كتاب شامل تفسير نيمهء اوّل از قرآن ( فاتحه تا آخر الكهف ) كه در روز شنبه هيجدهم شعبان سال 551 كتابت آن پايان پذيرفته در شهريور ماه 1322 بدستم افتاد و آن را خواندم و براى خود خلاصه كردم ، اكنون اين نسخهء بسيار نفيس در كتابخانهء مركزى دانشگاه طهران محفوظ است و جزو نفائس كتبى است كه جناب آقاى سيد محمّد مشكوة استاد محترم دانشگاه طهران با كمال جوانمردى و گذشت بدان كتابخانه اهدا نمودهاند .
3 - ترتيب السلوك ، رسالهاى است مختصر در شرائط نخستين سلوك و ورود در طريقت از تجرّد از دنيا و املاك و علم بفرائض از اصول و فروع و رجوع بشيخ و شرائطى كه شيخ هنگام قبول در عهدهء سالك بايد بگذارد و تلقين ذكر كه آن گفتن اللّه اللّه اللّه است به زبان و ترك جميع اشغال و عدم اعتنا بحوادث اگرچه مرگ پدر باشد و اكتفا از عبادات بفرائض و سنن روزانه و ترك نوافل و قراءت قرآن و مداومت بر همين ذكر در جميع احوال تا آنكه از همه چيز غافل و حواسّ درونى و بيرونى او تنها به همين ذكر متوجّه باشد ، سپس مىپردازد بشرح ترقّى سالك از ذكر زبانى بدرجهء ذكر قلبى و احوالى كه از غيبت و فنا و بقا در مقام ذكر حاصل مىگردد و شگفتيهايى كه در اين مرحله مشاهده مىكند تا آنكه ذكر و ذاكر هر دو فانى شود و مذكور باقى بماند و آنگاه سالك بمذكور كه اللّه است متحقّق گردد و از خود فانى و به حق باقى گردد و در ضمن اين مباحث مسأله خطرات و الهام و وسوسه را پيش مىكشد و تفاوت آنها را بنحو اجمال بيان مىكند و رساله بمرحلهء وصول كه به حق باقى شدن است پايان مىپذيرد .
اهميّت اين رساله از آن جهت است كه بر روش و طريقهء قشيرى در ذكر و مدارج آن مشتمل است و اين معنى از رسالهء قشيريّه بدست نمىآيد و ديگر آنكه
الرسالة القشيرية ( فارسى ) — صفحة مقدمهء مصحح 67
مساهمون: ابو القاسم عبد الكريم القشيري
صمقدمهء مصحح ٦٧