يابنده رحمت چون كنم بر تو از چيزى كه بدان بر تو همى رحمت كنم .
[ ابن عيينه گويد اندر معنى اين آيت كه و جعلناهم ائمّة يهدون بامرنا لمّا صبروا معنى اين آنست كه چون ايشان دست در اصل كار زنند مهتر گردانيديم ايشانرا .
از استاد ابو على شنيدم رحمه اللّه كه گفت حدّ صبر آنست كه اعتراض بر تقدير نكنى امّا اظهار بلا نه بر روى شكايت ، صبر را برنگذرد چنان كه خداوند سبحانه و تعالى از ايّوب همه خبر دهد كه گفت انّا وجدناه صابرا باز آنك خبر داد از وى كه گفت مسّنى الضرّ ، تا ضعفاء اين امّت را نيز اندوهگزارى بود اگر سخنى بگويند درين باب .
بعضى گفتهاند كه گفت انّا وجدناه صابرا نگفت صبورا زيرا كه جمله احوال او صبر نبود ، اندر بعضى از احوال با بلا بودى اندر حال مزه يافتن از بلا صابر نبود از آن را گفت صابرا نه گفت صبورا « 1 » ] .
استاد ابو على گفت رحمه اللّه حقيقت صبر ، بيرون آمدن بود از بلا برحسب شدن اندر وى « 2 » چون ايّوب عليه السلام [ كه ] اندر آخر آيت گفت مسّنى الضرّ و انت ارحم الرّاحمين ادب خطاب نگاه داشت چون معارضه كردند بدانك و انت ارحم الراحمين صريح نگفت ارحمنى « 3 » .
استاد امام رحمه اللّه گويد صبر بر دو گونه باشد صبر عابدان بود و صبر محبّان و صبر عابدان نيكوتر آن بود كه محفوظ باشد ، و صبر محبّان نيكوتر آن بود كه برداشته
هامش
( 1 ) - مب : ندارد .
( 2 ) - مب : برحسب در رفتن در بلا .
( 3 ) - مب : چون تعريض كرد به گفتن ارحم الراحمين و صريح نكرد بدانچه گفتى ارحمنى . متن عربى : مثل ايوب قال فى آخر بلائه . چون ايوب كه در آخر بلا گفت . هر دو مترجم اشتباه كردهاند .