پرسيدند او را كه زهد چيست گفت به چشم نقص اندر دنيا نگريستن و بر گذشتن از وى بعزيز كردن نفس خويش و ظريفى .
و از ايشان بود ابو بكر احمد بن نصر الزّقّاق الكبير از اقران جنيد بود از بزرگان مصر .
كتّانى گويد چون زقّاق فرمان يافت حجّت درويشان بريده شد از رفتن بمصر « 1 » .
زقّاق گويد هركه اندر درويشى با تقوى صحبت نكرد « 2 » حرام محض خورد .
محمّد بن عبد اللّه بن عبد العزيز گويد زقّاق گفت اندر تيه بنى اسرائيل راه گم كرديم بپانزده روز ، چون باز راه افتادم ، مردى لشكرى فرا من رسيد و مرا آب داد ، سى سال قسوة آن آب در دل من بماند .
و از اين طايفه بود ابو عبد اللّه عمرو بن عثمان المكّى ، ابو عبد اللّه نباجى را ديده بود و صحبت ابو سعيد خرّاز كرده بود و پيران ديگر ، و پير حرم بود و امام اين طايفه اندر اصول طريقت و مرگ وى ببغداد بود اندر سنهء احدى و تسعين و مأتين .
ابو بكر محمّد بن احمد گويد از عمرو بن عثمان شنيدم گفت هرچه اندر دل تو وهم افتد يا اندر مجارى فكرت تو پيدا آيد و اگر بخاطر تو گذر كند از معنى حسن « 3 » يا بها يا انس يا ضياء يا جمال يا جسم يا نور يا شخص يا خيال خداوند سبحانه و تعالى از آن منزه است نبينى كى خداى عزّ و جلّ چه مىفرمايد . ليس كمثله شىء و هو السّميع البصير و گفت لم يلد و لم يولد و لم يكن له كفوا احد .
هامش
( 1 ) - اصل : بمصر شدن .
( 2 ) - متن عربى چنين است : من لم يصحبه التقوى فى فقره كه پارسيش چنين است : هركه در درويشى تقوى بهمراهش نبود .
( 3 ) - مب ، اصل : جنس . مطابق متن عربى اصلاح شد .