فصل استاد امام رضى اللّه عنه گويد اين فصلها دليل كند بر بيان عقائد مشايخ اين طائفه در مسائل توحيد كه ما ياد كرديم بر طريق ترتيب . پيران طريقت چنين گفتهاند در مجموعات و متفرّقات و مصنّفات خويش كى حق سبحانه و تعالى موجوديست قديم و حكيم قادر و عليم قاصد « 1 » و رحيم احد و باقى و صمد و او عالمست بعلم ، قادر بقدرت ، مريد بارادت ، سميع بسمع ، بصير ببصر ، متكلّم بكلام ، حىّ بحيوة ، باقى ببقاء . و او را وصفى « 2 » است آن را يد خوانند و هر چه خواهد بيافريند بر تخصيص . و او را وجه است . و صفتى است از صفات ذات و صفات ذات قائم بذات او است و نگويند غير او است بلكه صفاتى است ازلى و نعوتى « 3 » سرمدى و ذات او يك چيز است كه با هيچيز نماند از آفريدهها ، جسم نيست و جوهر نيست و صفات و اعراض نيست ، اندر وهم صورة نبندد و بعقل تقدير نتوان كرد و جهت و مكان بر وى روا نيست ، وقت و زمان را بر وى گذر نيست و زيادة و نقصان اندر صفات او روا نيست ، و هيئت و اندازه را به دو راه نيست ، و حد و نهايت او را قطع نكند ، محلّ حوادث نيست ، و لون بر وى روا نيست و او را بمدد كس حاجت نيست ، مقدورها از قدرة او بيرون نيست ، و هيچ آفريده از حكم او رهائى نيابد و هيچ معلوم از علم او غائب نيست ، و نه بر آنچه كند و آنچه كرد كس را عتاب و ملامت رسد بر وى و او را نگويند « 4 » كجا است و چگونه است و وجود او را ابتداء نتوان گفت تا گويند كى بود و بقاء او متناهى نيست تا توان گفت اجلش سپرى شد و نتوان گفت آنچه كرد چرا كرد و علّت نيست فعل او را ، نگويند چه چيزست كه مانندى نيست يا گويند فلانى
هامش
( 1 ) - ظاهر مطابق متن عربى قاهر .
( 2 ) - اصل : دو صفت .
( 3 ) - اصل : صفات ازلى و نعوت سرمدى .
( 4 ) - اصل : گويد