باشد در آينده مطلبى را بيان كند ، شمهاى از آن را ضمن توضيح واقعه بيان مىكند . « 1 »
مؤلف برخى حوادث و غرايبى كه برايش مهم جلوه كرده است توضيح داده ، مثل توصيف خانههاى يخى در حاجى ترخان « 2 » و يا شرحى كه دربارهء فيلهاى هند داده است . « 3 »
شرف الدين على يزدى بنابه درخواست ابراهيم ميرزا - كه از او خواسته بود تا تمامى جزئيات سفرهاى تيمور همچون تعيين راهها ، بيان مقادير و مسافات و شهرها را شرح دهد « 4 » - مطالب گوناگونى را دربارهء اوضاع شهرها و جغرافياى سرزمينهاى متصرّفى و وضعيت قلعهها و مسافات ميان شهرهاى مختلف و آبادانى آن شهرها در زمان خودش ارائه كرده است ، « 5 » لذا اين كتاب علاوه بر آگاهىهاى تاريخى ، منبع خوبى براى تحقيقات جغرافياى تاريخى نيز بشمار مىرود ، تا آنجا كه لسترنج به هنگام بررسى اوضاع شهرهاى خلافت شرقى در قرن نهم از ظفرنامه به عنوان يكى از مراجع كارش استفاده كرده است . « 6 » همچنين افزون بر اهميت تاريخى و جغرافيايى ، ظفرنامه آيينهاى از اوضاع اجتماعى و آداب و رسوم قرن نهم نيز به شمار مىرود .
از ديگر ويژگىهاى تاريخنگارى شرف الدين على يزدى تطبيق برخى رويدادها با اوضاع فلكى است ؛ « 7 » او بر اين باور است كه « بنابر دقايق و بدايع حكمت نامتناهى الهى حوادث و وقايع عالم كون و فساد را انواع ارتباطى با اوضاع فلكى باشد . » « 8 » او همچنين در باب شيوهء تاريخگذارى وقايع و رويدادهايى كه نوشته است ، ضمن اشاره به تاريخهاى گوناگون ، معتقد است كه چون مشهورترين تواريخ ، هجرى و تركى است ، مبناى تاريخگذارى كتابش را بر آن قرار داده است . « 9 »
هامش
( 1 ) . همان ، ص 1280 .
( 2 ) . همان ، ص 825 .
( 3 ) . همان ، ص 926 .
( 4 ) . همان ، ص 244 .
( 5 ) . بطور مثال ، ر . ك : ص 601 .
( 6 ) . براى آگاهى بيشتر ، ر . ك : جغرافياى تاريخى سرزمينهاى خلافت شرقى ، ترجمهء محمود عرفان ، تهران ، انتشارات علمى و فرهنگى .
( 7 ) . براى مثال ، ر . ك : ظفرنامه ، صص 471 ، 763 ، 786 - 787 .
( 8 ) . همان ، ص 589 .
( 9 ) . همان ، ص 25 .