تخطي إلى المحتوى الرئيسي

صدر التواريخ يا تاريخ صدور قاجار ( فارسى ) — صفحة 284

مساهمون:

ص٢٨٤
امتيازات روايات و حكاياتى كه داشته است اگر بنگاريم بايد مدتى اوقات خود را مصروف اين كار داريم . همانا از جميع وقايع او اعراض كرده بابتدا و انتهاى امر او اشارتى ميكنيم . سنهء هزار و دويست و شصت و يك - چهار سال قبل از جلوس ناصرى كه كار صدارت با حاجى ميرزا آقاسى بود ميرزا حسن آشتيانى مستوفى الممالك وفات كرد منصب مستوفى الممالكى را به فرزند او ميرزا يوسف دادند و او را به اين شغل بزرگ سرافراز نمودند و در اين زمان ميرزا تقى خان اتابك اعظم و ميرزا آقا خان صدر اعظم و ميرزا محمد خان سپهسالار اعظم و حاجى ميرزا حسينخان صدر اعظم كه هركدام بعد از حاجى ميرزا آقاسى بصدارت رسيدند هيچيك از آنها در اين سنه احترام و شغل و منصب ميرزا يوسف مستوفى الممالك را نداشتند و از اينها جز ميرزا آقا خان را ديگر اسمى و رسمى نبود . بعد از حاجى ميرزا آقاسى هريك از اين چهار نفر بصدارت فائز شده ترقيات كردند و ميرزا يوسف مستوفى الممالك بعد از اين چند نفر بصدارت عظمى نايل شد ، لهذا با اين كبر سن و تشخص و منصبى كه مردم از ابتدا از او ديده بودند ناچار طورى از او تمكين داشتند كه در حالت صدارت و غير صدارت و در هنگام عزل يا نصب او از پاس حرمت وى بهيچوجه فروگذار نميكردند و چون نوبت سلطنت را بنام نامى بندگان اعليحضرت ناصر الدين شاه روحنافداه زدند در دوره صدارت ميرزا تقى خان امير نظام اتابك اعظم باز همچنان ميرزا يوسف مستوفى الممالك بود و محاسبه ولايات با او بود . چون صدارت بميرزا آقا خان نورى تعلق يافت حكومت عراق را بمستوفى الممالك واگذار نمودند و او لطفعلى خان را بنيابت عراق روانه داشت ميرزا آقا خان صدر اعظم پس از چندى شغل استيفاء ممالك را از براى فرزند خود مرحوم ميرزا كاظمخان نظام الملك استدعا كرد و او به اين منصب سرافراز آمد اما جهت انتقال منصب جليل استيفاى ممالك از مستوفى الممالك سنه هزار و دويست . بنظام الملك اين بود كه نظام الملك ميخواست دو عشر از مواجب مركز و خدام دولت كه مبلغى گزاف مىشود موضوع نمايد و مستوفى الممالك راضى به اين امر نميشد مستوفى - الممالك را باغواى ميرزا آقا خان صدر اعظم معزول و با صورتى مفتضح طرد و نفى به آشتيان نمودند .
صدر التواريخ يا تاريخ صدور قاجار ( فارسى ) — صفحة 284 | محمد حسن خان اعتماد السلطنه / محمد مشيرى