شرح حال ميرزا محمّد خان سپهسالار اعظم
پسر امير خان سردار از ايل جليل دولوى قاجار هشتم وزير بزرگى است كه در دولت قاجاريه بصدارت عظمى نائل شده است و مخاطب به سپهسالار اعظم بوده است .
اين وزير هم از وزرائى است كه امارت لشكر را با وزارت كشور جمع كرده است قبل از آنكه بسپهسالارى و منصب صدارت برسد در عهد ميرزا آقا خان صدر اعظم منصب كشيكچىباشى داشته و از اكابر قوم بوده است .
و در سنه هزار و دويست و هفتاد و سه كه انگليس بوشهر را تصرف كرده بود به جهت دفع انگليس قشون ايران در محمره و ابو شهر روان شدند و ميرزا محمد خان كشيكچىباشى بسردارى قشون ايران از طهران بفارس رفت و آخر اين نزاع ايران و انگليس به صلح مبدل شد . صورت عهدنامهء جديد در مرآة البلدان در لغت بوشهر ضبط است . چون ميرزا آقا خان صدر اعظم معزول شد چندى كسى مبعوث بصدارت نشد در آن ايام فترت كار بصدور الطوايف ميگشت و وزراى متعدده كه مسئول در كار خود بودند مستقلا جهت دولت را حافظ و حارس بودند و ميرزا محمد صادق قائم مقام حاضر الصداره و منتظر الوزاره بود و بر ساير وزرا هم اقدم بود و چندى هم معنا كارهاى صدارتى از او بروز كرد و در رتق و فتق امور بسط يدى داشت ليكن به مقصود نايل نيامد و نتوانست كه خود را صريحا شخص اول و صدر اعظم قرار دهد