و بهتر خدمتى كه « ميرزا تقى خان امير نظام » كرد آن بود كه « حسنخان سالار « 1 » » را كه آتش جهنده و برقى دمنده بود ، دفع داد . چندين سال در عهد شاهنشاه غازى دعوى سرورى كرد و او را دفع ندادند ولى در عهد دولت قويشوكت اعليحضرت اقدس شهريارى روحنا فداه ، آن قوهء شجاعت و آن مايهء شهامت را با ساير طاغيان خراسان تاديب و تنبيه نمودند و بر قوت دولت و ملت افزودند .
چون « ميرزا تقى خان اتابك اعظم » مساعى جميله بظهور رسانيد ، اعليحضرت اقدس شهريارى روحنا فداه محض تقويت حال او و يأس ديگران از صدارت ، ميرزا تقى خان را بشرف مصاهرت قرين مفاخرت ساخت « 2 » و حضرت عليه عاليه عزت الدوله دامت شوكتها همشيرهء بطنى خويش را با او عقد بست و شب چهارشنبهء چهارم ربيع الثانى او را بسراى ميرزا تقى خان فرستادند .
در همين سنهء هزار و دويست و شصت و چهار ، افواج بتحريك بعضى امراء بخصوص « اسمعيل خان فراشباشى » بر « ميرزا تقى خان اتابك اعظم » شوريدند و درب خانهء او را احاطه نمودند ، خواستند او را بكشند و تمام افواج كه در طهران بودند ، تفنگها را پر كرده و باروت و گلولهها همراه داشتند ، ميدانستند كه در اين هياهو مقصر دولت خواهند شد ، لهذا قرار دادند كه اول « ميرزا تقى خان » را بكشند ، بعد خودشان كشته شوند .
هامش
( 1 ) - حسن خان سالار ، در ذيل ص 173 اين كتاب معرفى شده و براى دانستن مآل كار وى و تفصيل طغيان و ياغىگرى او ، مراجعه شود به سلسلهء مقالات « على مشيرى » در سال 25 « مجلهء خواندنيها » و همچنين تواريخ دورهء قاجار و كتاب « ميرزا تقى خان امير كبير » تأليف مرحوم عباس اقبال ، از انتشارات دانشگاه تهران .
( 2 ) - در روز جمعهء بيست و دوم ماه ربيع الاول از سال 1265 ( ناصر الدينشاه ) ملكزاده خانم خواهر تنى خود را كه « عزت الدوله » لقب يافت به عقد ( ميرزا تقى خان امير ) درآورد و شب چهارشنبه چهارم ربيع الثانى از همان سال او را به منزل امير روانه داشتند ، اين ازدواج عزت و احترام امير را بيش از پيش در نظرها افزود و براى او در مقابل دشمنان و مخالفينش قدرت و قوتى ديگر شد . عزت الدوله در اين تاريخ قريب به سيزده سال داشت . ص 107 كتاب ( ميرزا تقى خان امير كبير ) تأليف عباس اقبال .